{"id":1009,"date":"2020-02-16T16:18:00","date_gmt":"2020-02-16T16:18:00","guid":{"rendered":"http:\/\/yerdenizkooperatifi.org\/?p=1009"},"modified":"2021-04-04T19:25:44","modified_gmt":"2021-04-04T19:25:44","slug":"kentte-beslenme-hakki-calistayi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/yerdenizkooperatifi.org\/index.php\/2020\/02\/16\/kentte-beslenme-hakki-calistayi\/","title":{"rendered":"Kentte Beslenme Hakk\u0131 \u00c7al\u0131\u015ftay\u0131"},"content":{"rendered":"\n<p>FAO (Birle\u015fmi\u015f Milletler G\u0131da ve Tar\u0131m \u00d6rg\u00fct\u00fc) verilerine g\u00f6re \u00fclkemiz s\u0131n\u0131rlar\u0131 i\u00e7erisinde \u00fcretilen ya\u015f sebze ve meyvenin % 53\u2019\u00fc \u00fcreticiden t\u00fcketiciye ula\u015fmadan israf olmaktad\u0131r. T\u00fcrkiye&#8217;de t\u00fcketicilerin y\u00fczde 5,4&#8217;\u00fcn\u00fcn kalan yemekleri, sat\u0131n ald\u0131klar\u0131 g\u0131da maddelerinin ise yakla\u015f\u0131k y\u00fczde 23&#8217;\u00fcn\u00fc t\u00fcketmeden \u00e7\u00f6pe att\u0131klar\u0131 tahmin edilmektedir. En \u00e7ok at\u0131\u011f\u0131 y\u00fczde 42 ile meyve ve sebzelerin olu\u015fturmas\u0131, ikinci s\u0131rada y\u00fczde 41 ile s\u00fct ve s\u00fct \u00fcr\u00fcnlerinin gelmesi, acaba ne yap\u0131labilir sorular\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcrmektedir.<\/p>\n\n\n\n<div id=\"section-g5b3dac\" class=\"wp-block-gutentor-e6 section-g5b3dac gutentor-element gutentor-element-image\"><div class=\"gutentor-element-image-box\"><div class=\"gutentor-image-thumb\"><img class=\"normal-image\" src=\"http:\/\/yerdenizkooperatifi.org\/wp-content\/uploads\/2021\/03\/beslenm.jpg\"\/><\/div><\/div><\/div>\n\n\n\n<p>Kentte ya\u015fam\u0131n farkl\u0131 boyutlar\u0131n\u0131n olmas\u0131, zaman darl\u0131\u011f\u0131 ya\u015fanmas\u0131, \u00e7al\u0131\u015fma hayat\u0131n\u0131n yaratt\u0131\u011f\u0131&nbsp; farkl\u0131 beslenme al\u0131\u015fkanl\u0131klar\u0131, g\u0131da maddelerinin kentteki \u00fcretiminin yetersizli\u011fi nedeniyle \u015fehir d\u0131\u015f\u0131ndan sa\u011flanmas\u0131, standart saklama ko\u015fullar\u0131n\u0131n yetersizli\u011fi, kentte g\u0131da denetiminin ve besleyici g\u0131daya ula\u015f\u0131m\u0131n zorlu\u011fu, g\u00f6rsel ve yaz\u0131l\u0131 bas\u0131nda yer alan bilgi kar\u0131\u015f\u0131kl\u0131\u011f\u0131 gibi konular irdelendi\u011finde kentte ya\u015fayanlar;<\/p>\n\n\n\n<ul><li>Beslenme Hakk\u0131n\u0131 nas\u0131l de\u011ferlendiriyor ve<\/li><li>Yerel Y\u00f6netimlerden bu konuda neler bekliyor?<\/li><\/ul>\n\n\n\n<p>sorular\u0131na cevap bulmak amac\u0131yla Kad\u0131k\u00f6y Kent Konseyi G\u0131da \u00c7al\u0131\u015fma Grubu olarak yapt\u0131\u011f\u0131m\u0131z <strong>Kentte Beslenme Hakk\u0131 \u00c7al\u0131\u015ftay\u0131<\/strong>\u2019nda a\u015fa\u011f\u0131daki sorulara cevap bulmaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131k. Kat\u0131l\u0131mc\u0131lar her konu i\u00e7in ayr\u0131lan masalara s\u0131rayla u\u011frayarak, d\u00fc\u015f\u00fcncelerini o masadaki moderat\u00f6rlere aktard\u0131lar.<\/p>\n\n\n\n<p>\u00c7al\u0131\u015ftaya 14\u2019\u00fc G\u0131da \u00c7al\u0131\u015fma Grubu G\u00f6n\u00fcll\u00fcs\u00fc olmak \u00fczere toplam 69 ki\u015fi kat\u0131ld\u0131.<\/p>\n\n\n\n<p>1. Kavramlar Ne Anlat\u0131yor?<\/p>\n\n\n\n<p>2. Besleyici G\u0131da Nedir?<\/p>\n\n\n\n<p>3. Sa\u011fl\u0131kl\u0131 G\u0131daya Nas\u0131l Ula\u015f\u0131r\u0131z?<\/p>\n\n\n\n<p>4. \u0130sraf Etmeden Nas\u0131l Beslenilir?<\/p>\n\n\n\n<p>5. Evde Neler \u00dcretelim?<\/p>\n\n\n\n<p>6. Yerel Y\u00f6netimler Ne Yapabilir?<\/p>\n\n\n\n<p>Bu s\u00f6ylemlerin ileride Beslenme Hakk\u0131na sahip \u00e7\u0131kan ba\u015fta Kad\u0131k\u00f6y Belediyesi ve Kad\u0131k\u00f6yl\u00fcler olmak \u00fczere di\u011fer kentlilere de \u00f6rnek te\u015fkil etmesi dile\u011fi ile..<\/p>\n\n\n\n<p>Bu konularda kat\u0131l\u0131mc\u0131lar\u0131n d\u00fc\u015f\u00fcnce ve \u00f6nerileri a\u015fa\u011f\u0131da derlenmi\u015ftir. Yerel y\u00f6netimlerden beklentiler ise ayr\u0131 bir ba\u015fl\u0131k alt\u0131nda yer almaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<div id=\"section-g15d807\" class=\"wp-block-gutentor-e6 section-g15d807 gutentor-element gutentor-element-image\"><div class=\"gutentor-element-image-box\"><div class=\"gutentor-image-thumb\"><img class=\"normal-image\" src=\"http:\/\/yerdenizkooperatifi.org\/wp-content\/uploads\/2021\/03\/20200215_162015-scaled.jpg\"\/><\/div><\/div><\/div>\n\n\n\n<p><strong><u>Genel D\u00fc\u015f\u00fcnceler:<\/u><\/strong><\/p>\n\n\n\n<ul><li>G\u0131da kelimesinin \u00f6n\u00fcne ve arkas\u0131na konulan \u00e7e\u015fitli s\u0131fatlarla ifade edilmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131lan tan\u0131mlar ve kavramlar konusunda kar\u0131\u015f\u0131kl\u0131k oldu\u011fu vurgulanm\u0131\u015ft\u0131r. Bu eksikli\u011fin giderilmesi i\u00e7in bilgilendirme iste\u011fi a\u00e7\u0131k bir \u015fekilde belirtilmi\u015f, tan\u0131mlar s\u00f6zl\u00fc\u011f\u00fc olu\u015fturulmas\u0131 \u00f6nerilmi\u015ftir.<\/li><li>A\u00e7\u0131kta sat\u0131lan \u00fcr\u00fcnlere \u00fcretim y\u00f6ntemlerinin bilinmemesi ve temel hijyen ko\u015fullar\u0131na uyulmamas\u0131 nedeniyle&nbsp; g\u00fcvensizlik vard\u0131r.<\/li><li>Paketli g\u0131dalarda etiket bilgisinin t\u00fcketicinin anlayaca\u011f\u0131 a\u00e7\u0131kl\u0131kta yer almas\u0131 gereklidir, etiketlerde kullan\u0131lan katk\u0131 maddelerinin etkilerine yer verilmelidir.<\/li><li>Besleyici g\u0131dan\u0131n tan\u0131m\u0131; v\u00fccudun ihtiyac\u0131 olan maddeleri(vitamin, mineral, protein, ya\u011f, karbonhidrat gibi) dengeli bi\u00e7imde sa\u011flayan, zararl\u0131 katk\u0131lar i\u00e7ermeyen g\u0131dalard\u0131r.<\/li><li>G\u0131dan\u0131n besleyici ve sa\u011fl\u0131kl\u0131 \u00fcretilmesi yeterli de\u011fildir. Bu g\u0131dalar\u0131n ekonomik ve kolay ula\u015f\u0131labilir olmas\u0131 \u00f6nemlidir.<\/li><li>Fiyat politikalar\u0131n\u0131n g\u00f6zden ge\u00e7irilmesi gereklidir. Sa\u011fl\u0131kl\u0131 g\u0131da ayn\u0131 zamanda koruyucu sa\u011fl\u0131k kapsam\u0131nda de\u011ferlendirilmelidir.<\/li><li>K\u00e2r eksenli de\u011fil, sa\u011fl\u0131k eksenli k\u0131rsal \u00fcretim yap\u0131lmal\u0131d\u0131r.<\/li><li>Sa\u011fl\u0131kl\u0131 g\u0131da yerel tohumla, temiz toprak ve suyla olur. Bunlar\u0131n sa\u011flanmas\u0131 i\u00e7in ilgili y\u00f6netimlerin denetim yapmas\u0131 ve \u00e7ift\u00e7iye destek olmas\u0131 gerekir.<\/li><li>Baz\u0131 g\u0131da maddelerinin t\u00fcketilece\u011fi kadar \u00fcretilmesi gerekmektedir (ekmek gibi).<\/li><li>Tar\u0131msal \u00fcr\u00fcnlerin do\u011fru toplama ve saklama ko\u015fullar\u0131n\u0131n tarladan sofraya kadarki s\u00fcrecinde yer alan her ki\u015finin yeterli e\u011fitim almas\u0131 israf\u0131 azaltacakt\u0131r.<\/li><li>Tarla &#8211; hal &#8211; g\u0131da i\u015fletmecisi &#8211; perakendeci &#8211; nihai t\u00fcketici zincirinde karbon ayak izine dikkat edilmelidir.<\/li><li>G\u0131dalar\u0131n ve tar\u0131msal \u00fcr\u00fcnlerin farkl\u0131 ambalaj boyutlar\u0131nda sat\u0131\u015fa sunulmas\u0131 t\u00fcketicilerin ihtiyac\u0131na y\u00f6nelik olacakt\u0131r.<\/li><li>T\u00fcketilecek kadar porsiyon alma al\u0131\u015fkanl\u0131\u011f\u0131n\u0131n kazan\u0131lmas\u0131, konaklama tesislerinde her \u015fey dahil sistemin terk edilmesi vurgulanmal\u0131d\u0131r.<\/li><li>Evlerde en \u00e7ok yo\u011furt, ekmek, tur\u015fu, domates soslar\u0131 ve re\u00e7el, en az peynir, tereya\u011f\u0131, sirke, kemik suyu, \u015furup, kefir, lor, \u00e7\u00f6kelek, tarhana, eri\u015fte \u00fcretimi yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 belirtilmi\u015ftir.<\/li><li>Kat\u0131l\u0131mc\u0131lar g\u0131da \u00fcretiminde ve saklanmas\u0131nda eksik bilgiye sahip olduklar\u0131n\u0131, bu konuda e\u011fitim ve uygulama deste\u011fi verilmesi gerekti\u011fini belirtmi\u015flerdir.<\/li><\/ul>\n\n\n\n<p><strong><u>Yerel Y\u00f6netimlerden Beklentiler:<\/u><\/strong><\/p>\n\n\n\n<ul><li>Yerel tohumlar\u0131n kullan\u0131m\u0131na destek verilmesi ve \u00f6zendirilmesi (yerel tohum etiketleri kullan\u0131lmas\u0131, pazarlarda ayr\u0131 b\u00f6l\u00fcmler olu\u015fturulmas\u0131 vs.)<\/li><li>K\u00fc\u00e7\u00fck \u00fcreticilerin al\u0131m g\u00fcvencesi verilerek desteklenmesi<\/li><li>Kooperatifler, \u00fcretici pazarlar\u0131, k\u00f6yl\u00fc pazarlar\u0131 kurulmal\u0131, yayg\u0131nla\u015ft\u0131r\u0131lmal\u0131 ve destek olunmal\u0131, do\u011frudan \u00fcreticiden arac\u0131s\u0131z \u00fcr\u00fcn alabilecek d\u00fczenlemelerin yap\u0131lmas\u0131<\/li><li>Sa\u011fl\u0131kl\u0131 g\u0131da yerel tohumla, temiz toprak ve suyla olur. Bunlar\u0131n sa\u011flanmas\u0131 i\u00e7in yerel y\u00f6netimlerin denetim yapmas\u0131 ve \u00e7ift\u00e7iye destek olmas\u0131 gerekir.<\/li><li>G\u0131da analiz laboratuvarlar\u0131 kurulmas\u0131nda g\u00f6rev almas\u0131 ve bunun i\u00e7in mevzuat&nbsp; de\u011fi\u015fikli\u011fi \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 yapmas\u0131<\/li><li>\u00dcr\u00fcn\u00fcn hangi ko\u015fullarda \u00fcretildi\u011fi, \u00e7ocuk\/kad\u0131n eme\u011fi ve s\u00f6m\u00fcr\u00fcs\u00fc olup olmad\u0131\u011f\u0131 konular\u0131n\u0131n denetlenmesi g\u00f6revine \u00f6nc\u00fcl\u00fck etmesi<\/li><li>Okullarda, mahallelerde, g\u00f6n\u00fcll\u00fc evlerinde, sa\u011fl\u0131kl\u0131 ve besleyici g\u0131da, evde \u00fcretilebilecek g\u0131dalar, israf\u0131 \u00f6nleme, kompost yapma gibi g\u0131dayla ilgili konularda e\u011fitim verilmesi, at\u00f6lyeler yap\u0131lmas\u0131, &nbsp;bunun i\u00e7in Kent Konseyleri ve uygun meslek odalar\u0131 ile i\u015fbirli\u011fi yap\u0131lmas\u0131<\/li><li>Kamu spotlar\u0131 ile halka israf\u0131 \u00f6nleyici hat\u0131rlatmalar yap\u0131lmas\u0131<\/li><li>Pazar ve marketlerdeki sebze, meyve at\u0131klar\u0131, \u00e7ay ve kahve posalar\u0131n\u0131n sistemli bir \u015fekilde toplanarak kompost olarak de\u011ferlendirilmesi, mahallelerde kompost merkezleri olu\u015fturulmas\u0131<\/li><li>Vegan ve vejeteryan g\u0131da \u00fcretimi hakk\u0131nda bilgilendirme yap\u0131lmas\u0131<\/li><li>Yerel y\u00f6netimlerin bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131lar\u0131n\u0131n kat\u0131l\u0131mc\u0131, dayan\u0131\u015fmaya \u00f6zen g\u00f6steren ve do\u011fa yarar\u0131na politikalar \u00fcreten birimler olmas\u0131, Ekolojik Kad\u0131k\u00f6y\u2019\u00fcn olu\u015fturulmas\u0131na \u00f6nc\u00fcl\u00fck etmesi<\/li><li>Merkezi y\u00f6netimlerle i\u015fbirli\u011fi yaparak, halk\u0131n bilin\u00e7lendirilmesi i\u00e7in mutfak y\u00f6netimi, nakliye, \u015feffaf ambalaj, do\u011fa, \u00e7evre bilinci, okullarda \u00e7evre ve beslenme e\u011fitimleri (Kamu spotlar\u0131, m\u00fcfredat de\u011fi\u015fikli\u011fi, reklam kontrolleri vb.) ile sa\u011flanmas\u0131<\/li><li>Geri d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm kutular\u0131n\u0131n kullan\u0131lmas\u0131, ev ve i\u015fyerlerine \u00e7\u00f6p ay\u0131rma ile ilgili yapt\u0131r\u0131mlar getirilmesi<\/li><li>Restoranlarda t\u00fcketilmeyen g\u0131dalar\u0131n ihtiya\u00e7 sahiplerine da\u011f\u0131t\u0131lmas\u0131 i\u00e7in i\u015fbirli\u011fi yap\u0131lmas\u0131, uygun olan g\u0131da at\u0131klar\u0131n\u0131n da hayvan bar\u0131naklar\u0131na ula\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131.<\/li><\/ul>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>FAO (Birle\u015fmi\u015f Milletler G\u0131da ve Tar\u0131m \u00d6rg\u00fct\u00fc) verilerine g\u00f6re \u00fclkemiz s\u0131n\u0131rlar\u0131 i\u00e7erisinde \u00fcretilen ya\u015f sebze ve meyvenin % 53\u2019\u00fc \u00fcreticiden<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":1010,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[20],"tags":[42,34,44,36],"gutentor_comment":0,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/yerdenizkooperatifi.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1009"}],"collection":[{"href":"https:\/\/yerdenizkooperatifi.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/yerdenizkooperatifi.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/yerdenizkooperatifi.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/yerdenizkooperatifi.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1009"}],"version-history":[{"count":6,"href":"https:\/\/yerdenizkooperatifi.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1009\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1541,"href":"https:\/\/yerdenizkooperatifi.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1009\/revisions\/1541"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/yerdenizkooperatifi.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/1010"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/yerdenizkooperatifi.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1009"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/yerdenizkooperatifi.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1009"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/yerdenizkooperatifi.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1009"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}