R\u00f6portaj: \u0130lkay \u00d6z<\/p>\n\n\n\n
Ge\u00e7mi\u015ften G\u00fcn\u00fcm\u00fcze Kooperatif\u00e7ilik ve Sol adl\u0131 yaz\u0131 dizimizin ikinci g\u00fcn\u00fcnde YerDeniz Kooperatifi g\u00f6n\u00fcll\u00fcleri ile konu\u015ftuk.<\/p>\n\n\n\n
Kooperatifi hangi ihtiya\u00e7tan kurdunuz, kurulu\u015f nedeniniz?<\/strong><\/p>\n\n\n\n Neoliberal politikalar ile daha \u00e7ok s\u00f6m\u00fcr\u00fclmeye, g\u00fcvencesizle\u015fmeye ve yoksulla\u015fmaya mahk\u00fbm edildik. Do\u011fan\u0131n ve eme\u011fimizin s\u00f6m\u00fcr\u00fclmesine, yoksulla\u015fmaya kar\u015f\u0131 bir \u00e7\u0131k\u0131\u015f olarak, dayan\u0131\u015fma temelinde, g\u00fcndelik hayat\u0131 birlikte \u00f6rg\u00fctleyebilece\u011fimiz, ayn\u0131 zamanda hayatlar\u0131m\u0131z\u0131 da idame edebilece\u011fimiz bir \u00e7al\u0131\u015fmay\u0131 var etmek i\u00e7in kollar\u0131 s\u0131vad\u0131k. Hayallerimizi, yapmak istediklerimizi bir araya getirerek YerDeniz Sosyal \u0130\u015fletme ve Hizmet Kooperatifi\u2019ni kurduk. G\u0131da, teknik eleman, geri d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm, tamir-tadilat, k\u00fclt\u00fcr-sanat, ya\u015fl\u0131 ve \u00e7ocuk bak\u0131m\u0131 gibi alanlarda faaliyet yapmay\u0131 ama\u00e7l\u0131yoruz. G\u0131da \u00e7al\u0131\u015fma alanlar\u0131m\u0131zdan sadece biridir.<\/p>\n\n\n\n Kooperatifi nas\u0131l, ne zaman kurdunuz?<\/strong><\/p>\n\n\n\n Gezi Direni\u015fi sonras\u0131 kurulan mahalle forumlar\u0131nda \u00f6rg\u00fctlenme modelleri \u00fczerine yap\u0131lan tart\u0131\u015fmalardan biri de kooperatif\u00e7ilikti. Kooperatif \u00f6rg\u00fctlenmesi de olmak \u00fczere \u00e7e\u015fitli \u00f6rg\u00fctlenme deneyimleri olan insanlar olarak 2018 y\u0131l\u0131 Aral\u0131k ay\u0131nda bir araya geldik. Ard\u0131ndan \u201cnas\u0131l bir kooperatif istiyoruz\u201du yazmaya ba\u015flad\u0131k. \u0130stihdam temelli uluslararas\u0131 litarat\u00fcrde i\u015f\u00e7i kooperatifi olarak tan\u0131mlanan modeli, kendi ko\u015fullar\u0131m\u0131za uygun olarak kurmay\u0131 ama\u00e7lad\u0131k. Kad\u0131k\u00f6y Yel De\u011firmeni Mahallesinde 13 Nisan 2019 tarihinde YerDeniz Sosyal \u0130\u015fletme ve Hizmet Kooperatifi olarak kooperatif d\u00fckkan\u0131n\u0131n resmi a\u00e7\u0131l\u0131\u015f\u0131n\u0131 yapt\u0131k. \u00d6ncelikle farkl\u0131 bir t\u00fcrde kooperatif kurdu\u011fumuz i\u00e7in kendi ana s\u00f6zle\u015fmemizi kendimiz yazd\u0131k. Etik de\u011ferlerimizle birlikte temel kooperatif modelimizi olu\u015fturduk. Her bir faaliyet alan\u0131m\u0131zla ilgili farkl\u0131 \u00e7al\u0131\u015fma modellerimiz bulunmaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n Ka\u00e7 ki\u015fi ile kurdunuz, mevcut \u00fcye say\u0131n\u0131z ka\u00e7, ka\u00e7\u0131 kad\u0131n?<\/strong><\/p>\n\n\n\n Kooperatifi 7 ki\u015fi olarak kurduk, ortaklar\u0131m\u0131z\u0131n \u00e7o\u011funlu\u011fu kad\u0131nlardan olu\u015fmaktad\u0131r. Kooperatifte ortak ile g\u00f6n\u00fcll\u00fc ayr\u0131m\u0131 yapmamaktay\u0131z, toplamda 13 ki\u015fiyiz.<\/p>\n\n\n\n \u00dcyelik kriteriniz ne?<\/strong><\/p>\n\n\n\n Kooperatife g\u00f6n\u00fcll\u00fc olarak kat\u0131lmak isteyenler i\u00e7in belli bir s\u00fcreli\u011fine kat\u0131l\u0131m s\u00fcreci i\u015fletiyoruz. Buradaki ama\u00e7, kolektif \u00e7al\u0131\u015fmaya uyumlu, kooperatifin politik duru\u015funu i\u00e7selle\u015ftiren, kolektif i\u015fleyi\u015fi aksatmayacak yeni insanlar\u0131n, kooperatif \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131n\u0131 b\u00fcy\u00fctmesi ve ileriye ta\u015f\u0131mas\u0131n\u0131 sa\u011flamakt\u0131r. Kat\u0131l\u0131m s\u00fcreci, hem kooperatifin hem de g\u00f6n\u00fcll\u00fcn\u00fcn kolektif \u00e7al\u0131\u015fmay\u0131 birlikte deneyimledi\u011fi ve kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 fikir de\u011fi\u015ftirmeye \u015fans verdi\u011fi \u00e7ift tarafl\u0131 bir mekanizma \u00fczerinden i\u015fliyor. Bu s\u00fcre\u00e7te yeni g\u00f6n\u00fcll\u00fcn\u00fcn kooperatif s\u00fcre\u00e7lerine daha iyi adapte olmas\u0131 ve sorular\u0131n\u0131 \u00e7ekinmeden sorabilmesi i\u00e7in eski bir g\u00f6n\u00fcll\u00fc ile e\u015fle\u015ftiriyoruz. Kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 tan\u0131\u015fma s\u00fcreciyle yeni g\u00f6n\u00fcll\u00fcn\u00fcn belli konulara\/de\u011ferlere h\u00e2kim olmas\u0131n\u0131 bekliyoruz. G\u00fcven esas\u0131na dayal\u0131 bir \u00e7al\u0131\u015fmay\u0131 \u00f6nemsiyoruz.<\/p>\n\n\n\n Kararlar\u0131 nas\u0131l al\u0131yorsunuz, \u00fcyeler kararlara kat\u0131labiliyor mu? Nas\u0131l bir demokrasi, i\u015fleyi\u015fe sahipsiniz, \u00f6rg\u00fctlenme anlay\u0131\u015f\u0131n\u0131z ne?<\/strong><\/p>\n\n\n\n Kooperatife yasal ortak olan ve yasal sorumluluk almam\u0131\u015f g\u00f6n\u00fcll\u00fcler aras\u0131nda herhangi bir fark yok, herkes i\u015fleyi\u015fte e\u015fittir. Konsens\u00fcsle karar alan bir \u00f6rg\u00fctlenmeyiz. Karar alma mekanizmalar\u0131m\u0131z \u00e7al\u0131\u015fma birimlerinde ba\u015flar, g\u00fcndemler ve pratik i\u015fler haz\u0131rlan\u0131p, toplant\u0131lar\u0131n g\u00fcndemleri toparlanarak grupla payla\u015f\u0131l\u0131r. Herkes haberdar edilir. Haftal\u0131k yap\u0131lan toplant\u0131da kolayla\u015ft\u0131r\u0131c\u0131 ve yazman arkada\u015flar g\u00fcndemlerin aciliyet s\u0131ras\u0131na g\u00f6re konu\u015fulup karara ba\u011flanmas\u0131n\u0131 takip eder. Toplant\u0131 kararlar\u0131 tekrar grupla payla\u015f\u0131l\u0131r. Sorunlar\u0131n \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fc, ilkesel konularda netle\u015fmek ve gelecek stratejisi olu\u015fturmak i\u00e7in belirli aral\u0131klarla \u00e7al\u0131\u015ftaylar ve birlikte \u00f6\u011frenme mekanizmas\u0131n\u0131 geli\u015ftirecek i\u00e7 e\u011fitimler d\u00fczenliyoruz.<\/p>\n\n\n\n Yerel y\u00f6netimlerle ili\u015fkileriniz nas\u0131l?<\/strong><\/p>\n\n\n\n Yerel y\u00f6netimle do\u011frudan ve maddi bir ili\u015fkimiz yok. Kendi \u00f6z g\u00fcc\u00fcm\u00fczle kurulduk ve \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131m\u0131z\u0131 s\u00fcrd\u00fcr\u00fcyoruz. Kad\u0131k\u00f6y Belediyesi Kent Konseyi G\u0131da \u00c7al\u0131\u015fma Grubu’nda \u00e7al\u0131\u015fmalara (g\u0131da paneli, g\u0131da \u015fenli\u011fi, beslenme hakk\u0131 \u00e7al\u0131\u015ftay\u0131, yerel kooperatif pazarlar\u0131 a\u00e7\u0131lmas\u0131 vb.) kat\u0131l\u0131yor, mahalle muhtarl\u0131\u011f\u0131yla birlikte mahalle \u00f6l\u00e7e\u011finde yap\u0131lan \u00e7e\u015fitli \u00e7al\u0131\u015fmalar (depreme haz\u0131rl\u0131k, salg\u0131n g\u00fcnlerinde dayan\u0131\u015fma gibi) y\u00fcr\u00fct\u00fcyoruz. Bu t\u00fcr \u00e7al\u0131\u015fmalarda ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131m\u0131z\u0131 korumaya \u00f6nem veriyoruz. Yerel y\u00f6netimlerden gelen her bir konuyu haftal\u0131k toplant\u0131larda konu\u015farak karara ba\u011fl\u0131yoruz.<\/p>\n\n\n\n Di\u011fer toplumsal \u00f6rg\u00fctlenmelerle ili\u015fkiniz nas\u0131l?<\/strong><\/p>\n\n\n\n Dayan\u0131\u015fmay\u0131 temel alan, hiyerar\u015fik ili\u015fki kurmayan ve kooperatifin ama\u00e7lar\u0131na uygun olan \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n i\u00e7inde bulunmaya \u00f6zen g\u00f6steriyoruz. K\u0131r- Kent A\u011f\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131na yak\u0131n bir zamanda d\u00e2hil olduk. Bu \u00e7al\u0131\u015fmada k\u0131rda bulunan \u00e7e\u015fitli \u00fcretici kooperatifleri ve \u015fehirdeki kooperatiflerle birlikte \u00fcretimi ve t\u00fcketimi bir arada \u00f6rg\u00fctlemeyi ama\u00e7layan bir \u00e7al\u0131\u015fmaya ba\u015flad\u0131k. Ziraat M\u00fchendisleri Odas\u0131 ve Kimya M\u00fchendisleri Odas\u0131 \u0130stanbul \u015eubeleri ile bilgi al\u0131\u015fveri\u015fi ba\u011flam\u0131nda bir ili\u015fkimiz var. Demokratik Kitle \u00d6rg\u00fctleriyle birlikte g\u0131da hakk\u0131 ile ilgili \u00e7al\u0131\u015fmalar y\u00fcr\u00fct\u00fcyoruz.<\/p>\n\n\n\n Mevcut kooperatif yasas\u0131n\u0131 nas\u0131l buluyorsunuz, ne t\u00fcr s\u0131n\u0131rlar yarat\u0131yor, bu s\u0131n\u0131rlar\u0131 nas\u0131l a\u015f\u0131yorsunuz?<\/strong><\/p>\n\n\n\n Mevcut kooperatif yasas\u0131 sermayenin ve iktidar\u0131n \u00e7\u0131karlar\u0131n\u0131 g\u00f6zetmektedir. Anonim \u015firket kurmak ile kooperatif kurmak aras\u0131nda neredeyse fark kalmad\u0131. 1163 Say\u0131l\u0131 kooperatifler yasas\u0131 1969 y\u0131l\u0131nda \u00e7\u0131kar\u0131lm\u0131\u015f ve halen y\u00fcr\u00fcrl\u00fckte olan bir yasad\u0131r. Kendi ana s\u00f6zle\u015fmemizi yazarak faaliyet alanlar\u0131m\u0131z\u0131 geni\u015f tutmaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131k ancak bu yasan\u0131n k\u0131s\u0131tlar\u0131ndan kurtulmaya yetmiyor. Kooperatiflerin vergi y\u00fcklerinin azalt\u0131lmas\u0131 en \u00f6nemli talebimiz. Kurulu\u015f mevzuat\u0131n\u0131n kolayla\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131 d\u00fczenlemelerinin yap\u0131lmas\u0131 gerekti\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyoruz. Her sene genel kurul ve her iki y\u0131lda bir se\u00e7imli genel kurul yap\u0131lmas\u0131 da bizim gibi k\u00e2r amac\u0131 g\u00fctmeyen kooperatifler i\u00e7in ayr\u0131ca mali y\u00fck getirmektedir. Ortaklar\u0131n sigortal\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 da \u00f6nemsedi\u011fimiz ba\u015fl\u0131klardan birisidir.<\/p>\n\n\n\n Demokratik bir kooperatif yasas\u0131 i\u00e7in ne d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorsunuz, bunun i\u00e7in nas\u0131l bir m\u00fccadele?<\/strong><\/p>\n\n\n\n Kooperatiflerin tabandan \u00f6rg\u00fctlenmeleri ve e\u015fitlik\u00e7i yap\u0131lar\u0131n\u0131n sa\u011flamla\u015fmas\u0131 i\u00e7in t\u00fcm alanlarda oldu\u011fu gibi bu alanda da birlikte m\u00fccadele edilmesi gerekiyor. Bakanl\u0131\u011f\u0131n ge\u00e7en sene d\u00fczenledi\u011fi sosyal kooperatif\u00e7ilik \u00e7al\u0131\u015ftay\u0131na kat\u0131larak \u00f6nerilerimizi ilettik. Fakat di\u011fer kooperatiflerle \u00e7e\u015fitli bulu\u015fmalar yaparak taleplerimizi birle\u015ftirmeli, bu t\u00fcr etkinliklere daha \u00f6rg\u00fctl\u00fc kat\u0131lmal\u0131y\u0131z.<\/p>\n\n\n\n S\u00f6zle\u015fmeli \u00fcretim i\u00e7in d\u00fc\u015f\u00fcnceniz ne?<\/strong><\/p>\n\n\n\n S\u00f6zle\u015fmeli \u00fcretim \u00e7ift\u00e7iyi ucuz i\u015f g\u00fcc\u00fc haline getirdi\u011fi gibi hayat\u0131n\u0131, \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc, \u00fcretimini ipotek alt\u0131na almakt\u0131r. K\u0131r emek\u00e7ileri do\u011fayla birlikte hareket ederek \u00fcretim yapar. G\u0131da Egemenli\u011fi \u00e7er\u00e7evesinde; kim i\u00e7in, neyi, ne kadar ve nas\u0131l \u00fcretilece\u011fine birlikte karar verebilir, planlama yapabiliriz. Bunu bir s\u00f6zle\u015fmeyle, akit anla\u015fmalarla yapmay\u0131 do\u011fru bulmuyoruz. Kooperatifte Kat\u0131l\u0131mc\u0131 Onay Sistemine (KOS) dayal\u0131 bir \u00e7al\u0131\u015fma y\u00fcr\u00fct\u00fcyoruz.<\/p>\n\n\n\n Kooperatif vas\u0131tas\u0131yla ucuz girdi sa\u011flamak \u015firketlere ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131\u011f\u0131 azalt\u0131yor mu?<\/strong><\/p>\n\n\n\n \u00dcreticiler i\u00e7in ucuz girdi hayati \u00f6nemde. Hasat sonras\u0131 tohumdu, mazottu, g\u00fcbreydi, tar\u0131m ilac\u0131yd\u0131 derken \u00fcretici ge\u00e7imlik \u00fccretini bile kazanamaz hale geliyor. Kooperatifler sayesinde k\u00f6yl\u00fcden k\u00f6yl\u00fcye \u00f6\u011frenme y\u00f6ntemiyle, bilge k\u00f6yl\u00fc tar\u0131m y\u00f6ntemleriyle, ortak ara\u00e7 gere\u00e7 parklar\u0131yla, ortak ihtiya\u00e7lar\u0131n ortak kar\u015f\u0131lanmas\u0131yla tar\u0131msal girdi bak\u0131m\u0131ndan \u00e7ift\u00e7inin \u015firketlere ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131\u011f\u0131 azal\u0131yor. Kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 i\u015f birli\u011fi g\u00fc\u00e7 birli\u011fi geli\u015fiyor. Bizler de k\u0131r-kent a\u011f\u0131 \u00fczerinden birim maliyetleri azaltacak y\u00f6ntemler \u00fczerine kafa yoruyoruz.<\/p>\n\n\n\n Sa\u011fl\u0131kl\u0131 g\u0131da \u00fcretimi ve eri\u015fimi i\u00e7in neler yap\u0131yorsunuz?<\/strong><\/p>\n\n\n\n Mevcut g\u0131da sistemi g\u0131da tekellerinin egemen oldu\u011fu end\u00fcstriyel bir g\u0131da sistemidir. Bu \u015firketler k\u00e2rlar\u0131na k\u00e2r katma, do\u011fay\u0131 ve insanl\u0131\u011f\u0131 s\u00f6m\u00fcrme d\u00fc\u015f\u00fcncesi i\u00e7indedir. Temiz, sa\u011fl\u0131kl\u0131 ve adil g\u0131dan\u0131n herkesin hakk\u0131 oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyoruz. \u00dcreticilerin ve t\u00fcketicilerin birlikte karar verece\u011fi, tekellerin egemen oldu\u011fu end\u00fcstriyel g\u0131da sisteminin kar\u015f\u0131t\u0131, kent ve k\u0131r emek\u00e7ilerinin birlikte \u00f6rg\u00fctlendi\u011fi, halk\u0131n g\u0131da sistemi olarak G\u0131da Egemenli\u011fi i\u00e7in m\u00fccadele ediyoruz\u2026 YerDeniz Kooperatifi olarak sa\u011fl\u0131kl\u0131 g\u0131daya ula\u015fmak i\u00e7in \u00fcretim s\u00fcre\u00e7leri ve geri plan\u0131na dair bilgiler edinerek \u00fcr\u00fcnleri raflar\u0131m\u0131za ta\u015f\u0131yoruz. \u00dcreticilerin \u00fcretim alanlar\u0131nda ya da son kullan\u0131c\u0131ya ula\u015ft\u0131rma kanallar\u0131nda ya\u015fad\u0131klar\u0131 sorunlara da elimizden geldi\u011fince destek olmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131yoruz.<\/p>\n\n\n\n \u00dcreticilerin ve t\u00fcketicilerin birlikte \u00f6rg\u00fctlenebildi\u011fi kooperatifler m\u00fcmk\u00fcn m\u00fc?<\/strong><\/p>\n\n\n\n Evet m\u00fcmk\u00fcn. Bu bi\u00e7imde kurulmu\u015f kooperatifler var. Biz kentte ve k\u0131rda \u00f6rg\u00fctlenen kooperatiflerin Kat\u0131l\u0131mc\u0131 Onay Sistemi ve G\u0131da Egemenli\u011fi temelinde yeni \u00f6rg\u00fctlenme bi\u00e7imleri olu\u015fturmas\u0131n\u0131 daha i\u015flevli buluyoruz.<\/p>\n\n\n\n Toplumsal cinsiyet e\u015fitli\u011fi bak\u0131m\u0131ndan ne t\u00fcr sorumluluk i\u00e7indesiniz?<\/strong><\/p>\n\n\n\n Kararlar\u0131m\u0131z\u0131 al\u0131rken toplumsal cinsiyet rollerinden ba\u011f\u0131ms\u0131z olarak kad\u0131n kooperatiflerini ve e\u015fitsiz \u00e7al\u0131\u015fma ko\u015fullar\u0131ndaki kad\u0131n ve LGBTI+ \u00f6rg\u00fctlenmeleriyle birlikte \u00e7al\u0131\u015fmay\u0131 \u00f6n\u00fcm\u00fcze koyuyoruz. Bu bazen \u00fcr\u00fcn almak bazen birlikte \u00f6\u011frenme s\u00fcreci, bazen de destek \u015feklinde olabiliyor. Yak\u0131n zamanda LGBTI+ bireylerin kendini g\u00fcvende hissetti\u011fi Sugar Mekanlar listesine se\u00e7ildik. Kooperatifimiz de hali haz\u0131rda kad\u0131n g\u00f6n\u00fcll\u00fc ve aktif \u00e7al\u0131\u015fanlar \u00e7o\u011funluktad\u0131r. Kat\u0131ld\u0131\u011f\u0131m\u0131z etkinliklerde kad\u0131n kat\u0131l\u0131mc\u0131 say\u0131s\u0131ndan, dilimize yerle\u015fen cinsiyet\u00e7i kelimeleri kullanmamaya dek pek \u00e7ok konuda u\u011fra\u015f veriyoruz.<\/p>\n\n\n\n \u0130klim adaleti ve ekolojik bilin\u00e7 konusunda ne t\u00fcr \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131z var?<\/strong><\/p>\n\n\n\n K\u00fc\u00e7\u00fck k\u00f6yl\u00fc \u00fcretimini destekleyen bir \u00e7al\u0131\u015fmay\u0131 b\u00fcy\u00fctmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131yoruz. \u0130klim krizi veya ya\u015fan\u0131lan ekolojik y\u0131k\u0131ma kar\u015f\u0131 G\u0131da Egemenli\u011fi ve Kat\u0131l\u0131mc\u0131 Onay Sistemi ile birlikte do\u011fay\u0131 s\u00f6m\u00fcrmeyen \u00f6rg\u00fctl\u00fc bilge k\u00f6yl\u00fc \u00fcretimini destekliyoruz. \u00dcreticilerimizi davet ederek \u00e7e\u015fitli etkinlikler yap\u0131yoruz. YerDeniz Kooperatifi\u2019nde kentle k\u0131r\u0131 birbirine yak\u0131nla\u015ft\u0131r\u0131yor, ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m\u0131z sorunlar\u0131n birbirinden ba\u011f\u0131ms\u0131z olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6stermeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131yoruz. \u00d6rg\u00fctl\u00fc k\u00f6yl\u00fc ile \u00e7al\u0131\u015farak b\u00fct\u00fcn b\u00f6lgenin topra\u011f\u0131n\u0131n, havas\u0131n\u0131n ve suyunun temizlenmesini hedefliyoruz.<\/p>\n\n\n\n Kooperatif\u00e7ili\u011fin sizlere kazand\u0131rd\u0131\u011f\u0131 nelerdir?<\/strong><\/p>\n\n\n\n Kooperatif, kolektif \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131m\u0131z, toplumun t\u00fcm kesimleriyle bir \u015fekilde bir araya geldi\u011fimiz ve dayan\u0131\u015fmay\u0131 b\u00fcy\u00fctebildi\u011fimiz bir ara\u00e7 oldu. Kooperatif\u00e7ili\u011fi farkl\u0131 alanlara da ta\u015f\u0131mak, kooperatif\u00e7ilik tarihinde harekete emek verenlerle tan\u0131\u015fmak, mahalle \u00f6l\u00e7e\u011finde \u00e7al\u0131\u015fmalara kat\u0131lmak, do\u011fal g\u0131dalara birlikte \u00e7al\u0131\u015f\u0131larak adil fiyatlarla ula\u015fabilece\u011fimizi g\u00f6rmek, yeni kooperatif \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131nda bulunmak isteyenlerle \u00e7al\u0131\u015fmak ve onlar\u0131n da pratik ad\u0131mlar att\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6rmek bizlere de \u00e7ok \u015fey katt\u0131. Kooperatif kanal\u0131yla tan\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131m\u0131z bir\u00e7ok kooperatif ve insanla benzer \u015feyleri d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcz\u00fc g\u00f6rmek yaln\u0131z olmad\u0131\u011f\u0131m\u0131z\u0131n g\u00f6stergesi oldu. Son d\u00f6nemde ya\u015fan\u0131lan salg\u0131nla birlikte dayan\u0131\u015fman\u0131n ve kendi kendine yetebilen tar\u0131msal \u00fcretimin ne kadar \u00f6nemli oldu\u011fu ortaya \u00e7\u0131kt\u0131.<\/p>\n\n\n\n Kat\u0131l\u0131mc\u0131 sertifikasyonu duydunuz mu? Bu sizin i\u00e7in ne anlam ifade ediyor?<\/strong><\/p>\n\n\n\n Zaten hali haz\u0131rda \u00fcr\u00fcn ve \u00fcretici se\u00e7erken KOS perspektifi ile \u00e7al\u0131\u015f\u0131yoruz. \u00dcr\u00fcnlerimizi ihtiya\u00e7 bazl\u0131 se\u00e7iyoruz, \u00fcr\u00fcn\u00fc \u00fcreten kooperatiflere ula\u015f\u0131p \u00fcretim s\u00fcre\u00e7lerini anlayabilece\u011fimiz \u00e7e\u015fitli formlar g\u00f6nderiyoruz. Bu formlarda \u00fcr\u00fcn\u00fcn nas\u0131l \u00fcretildi\u011finden, gelirin nas\u0131l b\u00f6l\u00fc\u015f\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcne, kad\u0131n, \u00e7ocuk veya g\u00f6\u00e7men eme\u011finin ne \u015fekilde i\u015fletildi\u011fiyle ilgili sorular\u0131m\u0131z da var. Kat\u0131l\u0131mc\u0131 Onay Sertifikasyon sisteminde kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 g\u00fcven esast\u0131r. KOS’u ba\u015fka kooperatiflerle birlikte daha \u00f6rg\u00fctl\u00fc hayata ge\u00e7irecek ad\u0131mlar atmaya ba\u015flad\u0131k. KOS’un gerekliliklerini yerine getirmek i\u00e7in eksiklerimizi g\u00f6r\u00fcp tamamlamay\u0131 daha do\u011fru buluyoruz. \u00dcreticilerle aram\u0131za \u00fcr\u00fcn analizlerini i\u00e7eren ba\u015fka bir mekanizma koymay\u0131 do\u011fru bulmuyoruz.<\/p>\n\n\n\n \u00dcye olmayanlar da sizden \u00fcr\u00fcn talep ediyor mu?<\/strong><\/p>\n\n\n\n YerDeniz Kooperatifi bir sosyal i\u015fletme ve hizmet kooperatifi dolay\u0131s\u0131yla kooperatife ortak olmayanlar da \u00fcr\u00fcn ve hizmet talep edebiliyor. G\u0131da da faaliyet alanlar\u0131m\u0131zdan biri oldu\u011fu i\u00e7in herkes kooperatif d\u00fckkan\u0131m\u0131zdan g\u0131daya eri\u015fme olana\u011f\u0131na sahiptir.<\/p>\n\n\n\n T\u00fcketiciler sizi niye tercih ediyor?<\/strong><\/p>\n\n\n\n Mahalle \u00f6l\u00e7e\u011finde bir kooperatifiz. Mahalledeki kom\u015fular\u0131m\u0131z\u0131n, arkada\u015flar\u0131m\u0131z\u0131n \u00e7ok \u00e7e\u015fitli tercih sebepleri var elbette. \u00dcreticiden direk ve adil fiyatlarla ula\u015fabildi\u011fi do\u011fal \u00fcr\u00fcnleri almak i\u00e7in bizi tercih ediyorlar. Kad\u0131n kooperatiflerini desteklemek istemeleri, market yerine yerel ve k\u00fc\u00e7\u00fck i\u015fletmelerle dayan\u0131\u015fmak istemeleri de sebepler aras\u0131nda yer al\u0131yor. Kooperatif ayn\u0131 zamanda mevcut t\u00fcketim al\u0131\u015fkanl\u0131klar\u0131n\u0131 sorgulayan, \u00fcr\u00fcn ve \u00fcretim s\u00fcre\u00e7lerini payla\u015fan bir yap\u0131 olarak insanlar\u0131 t\u00fcketicilikten \u00e7\u0131kar\u0131p yar\u0131 \u00fcretici haline getirdi\u011fi i\u00e7in de tercih ediliyor.<\/p>\n\n\n\n Sizleri bu \u00e7al\u0131\u015fmada motive eden nedir?<\/strong><\/p>\n\n\n\n \u0130\u00e7inde ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m\u0131z krizlere kar\u015f\u0131 tek tek m\u00fccadele ederek ba\u015far\u0131l\u0131 olamayaca\u011f\u0131m\u0131z\u0131 biliyoruz. Hayatta kalmak i\u00e7in birlikte m\u00fccadele etmenin yol ve y\u00f6ntemlerini kooperatif \u00fczerinden ortaya koymu\u015f olmak bizi motive ediyor. Bir y\u0131ldan beri yapt\u0131\u011f\u0131m\u0131z \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n ete kemi\u011fe b\u00fcr\u00fcnmesi, geni\u015f bir ilgi g\u00f6rmesi ne kadar \u00f6nemli bir \u00e7al\u0131\u015fman\u0131n i\u00e7inde oldu\u011fumuzu g\u00f6stergesi. Gelip al\u0131\u015fveri\u015f yapan arkada\u015flar\u0131m\u0131z\u0131n, kom\u015fular\u0131m\u0131z\u0131n destekleyici s\u00f6zleri bize do\u011fru i\u015fi yapt\u0131\u011f\u0131m\u0131z\u0131 hissettiriyor. Kooperatif hayallerimizle y\u00fcr\u00fcyen bir \u00e7al\u0131\u015fma ve bizler her bir faaliyet alan\u0131m\u0131zla bu \u00e7al\u0131\u015fmay\u0131 geli\u015ftirmeyi ve b\u00fcy\u00fctmeyi \u00f6nemsiyoruz.<\/p>\n\n\n\n \u00dcr\u00fcnlerinizi nas\u0131l ve kimlerden sa\u011fl\u0131yorsunuz?<\/strong><\/p>\n\n\n\n \u00dcr\u00fcnlerimizin b\u00fcy\u00fck b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fc kolektif \u00f6rg\u00fctlenmi\u015f \u00fcreticilerden, yani kooperatifler, kad\u0131n dernekleri, vak\u0131flar gibi \u00fcreticilerden sa\u011fl\u0131yoruz. Herhangi bir \u00fcr\u00fcnde \u00f6rg\u00fctl\u00fc \u00fcretici bulamazsak k\u00fc\u00e7\u00fck aile i\u015fletmelerini tercih ediyoruz. \u00dclke \u00e7ap\u0131ndaki \u00fcreticilerden \u00fcr\u00fcnler kargolar ile kooperatife geliyor.<\/p>\n\n\n\n \u00dcr\u00fcn kriterleriniz nedir? Hangi \u00fcr\u00fcnleri al\u0131yorsunuz, neden?<\/strong><\/p>\n\n\n\n Yerel ve yadig\u00e2r tohumlarla, kimyasal kullanmadan, do\u011fa ile dost \u00fcretim y\u00f6ntemleri ile \u00fcretilmi\u015f \u00fcr\u00fcnleri tercih ediyoruz. Bunlar\u0131 se\u00e7erken \u00f6rg\u00fctl\u00fc \u00fcretici, kad\u0131n kolektiflerini \u00f6nceliyoruz. Bazen t\u00fcm kriterleri kar\u015f\u0131lamayan ancak mevsimlik tar\u0131m i\u015f\u00e7isi olmay\u0131 reddedip kendi yerelinde \u00fcretim yaparak kurdu\u011fu bir kolektif ile ili\u015fki kurmay\u0131 da \u00e7ok \u00f6nemsiyoruz. O nedenle her \u00fcreticiyi kendi i\u00e7inde de\u011ferlendirmeye, toplumsal dayan\u0131\u015fmay\u0131 ve m\u00fccadele ufkumuzu geni\u015fletmeye \u00e7aba sarf ediyoruz.<\/p>\n\n\n\n Di\u011fer kooperatiflerle dayan\u0131\u015fma ili\u015fkiniz var m\u0131, ne d\u00fczeyde?<\/strong><\/p>\n\n\n\n Yeni kat\u0131ld\u0131\u011f\u0131m\u0131z K\u0131r-Kent A\u011f\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 ile dayan\u0131\u015fma ili\u015fkilerimizi daha kolektif bir d\u00fczeye \u00e7\u0131karmay\u0131 ve daha sistematik bir hale getirmeyi ama\u00e7l\u0131yoruz. \u00c7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131m\u0131z kooperatiflerin gereksinim duyduklar\u0131 yasal mevzuat ve teknik destek konusunda kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 yard\u0131mla\u015f\u0131yoruz. Yeni kooperatif giri\u015fimlerinin kurulu\u015flar\u0131na aktif destek vererek kooperatif kurmalar\u0131n\u0131 te\u015fvik ediyoruz.<\/p>\n\n\n\n Fiyatlar\u0131 nas\u0131l belirliyorsunuz?<\/strong><\/p>\n\n\n\n Maliyetler \u00fczerine masraflar\u0131 ekleyerek birim fiyatlar\u0131 belirliyoruz. Do\u011fal, sa\u011fl\u0131kl\u0131 g\u0131dan\u0131n herkesin hakk\u0131 oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcnerek fiyatlar\u0131 daha d\u00fc\u015f\u00fck d\u00fczeyde tutabilecek politikalar izliyoruz. \u00d6n\u00fcm\u00fczdeki d\u00f6nemde ortak lojistik, depo ve nakliye gibi ba\u015fl\u0131klarda di\u011fer kooperatiflerle \u00e7al\u0131\u015farak, k\u0131r-kent a\u011f\u0131 i\u00e7inde yer alan \u00fcretici kooperatifleri ile \u00fcretimi planlayarak bu \u00e7abalar\u0131m\u0131z\u0131 daha \u00f6rg\u00fctl\u00fc bir d\u00fczeye \u00e7\u0131karmay\u0131 hedefliyoruz.<\/p>\n\n\n\n G\u0131da egemenli\u011fi hareketi yaratmak i\u00e7in nas\u0131l bir anlay\u0131\u015fa sahip olmak laz\u0131m? Anlay\u0131\u015f\u0131n\u0131z nedir?<\/strong><\/p>\n\n\n\n G\u0131da Egemenli\u011fi kavram\u0131n\u0131 b\u00fct\u00fcnl\u00fckl\u00fc olarak geni\u015f bir \u00e7er\u00e7evede, t\u00fcm alt ba\u015fl\u0131klar\u0131n\u0131n \u00fczerinde d\u00fc\u015f\u00fcnmeye ihtiyac\u0131m\u0131z var. Bunu \u00fcretici \u00f6rg\u00fctleriyle birlikte biz t\u00fcketicilerin de dahil oldu\u011fu herkesin do\u011fal, adil g\u0131daya eri\u015febilece\u011fi mekanizmalar\u0131 kurarak \u00f6rebiliriz. Birlikte olunacak \u00f6rg\u00fctlenmelerin G\u0131da Egemenli\u011fi ve KOS konusunda net olmas\u0131 gerekiyor. Kentte ve k\u0131rda b\u00fct\u00fcn emek\u00e7ilerin ve \u00f6rg\u00fctlerinin ortak \u00e7abas\u0131 ile g\u0131da egemenli\u011finin hayata ge\u00e7irilebilece\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyoruz.<\/p>\n\n\n\n Toplum destekli tar\u0131mdan ne anl\u0131yorsunuz?<\/strong><\/p>\n\n\n\n Topluluk Destekli Tar\u0131m (Community Supported Agriculture), g\u0131da \u00fcretimi ve t\u00fcketimi aras\u0131nda do\u011frudan ba\u011flant\u0131 kuran, bir \u00e7iftlik ve destek\u00e7i toplulu\u011fu aras\u0131ndaki kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 ba\u011fl\u0131l\u0131\u011fa dayal\u0131 ortakl\u0131kt\u0131r. Bu zemin bizim i\u00e7in olduk\u00e7a eksik bir zemindir. Bizler kooperatifler arac\u0131l\u0131yla Kat\u0131l\u0131mc\u0131 Onay Sertifikasyon Sistemi i\u015fleterek, k\u0131r ve kenti m\u00fccadelenin \u00f6rg\u00fctl\u00fc \u00f6znesi yapan G\u0131da Egemenli\u011fini savunman\u0131n daha do\u011fru oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyoruz.<\/p>\n\n\n\n