Kad\u0131k\u00f6y Yelde\u011firmeni<\/strong> Mahallesi<\/strong> tarihi dokusu, mahalle k\u00fclt\u00fcr\u00fc ve kafeleriyle son y\u0131llarda cazibe merkezi haline geldi. Semtin sokaklar\u0131nda dola\u015f\u0131rken sanat\u00e7\u0131 at\u00f6lyesinden ayakkab\u0131 tamircisine, esnaf lokantas\u0131ndan vejetaryen restorana, k\u0131raathaneden sanat merkezine birbirinden farkl\u0131 bir\u00e7ok mekanla kar\u015f\u0131la\u015fman\u0131z m\u00fcmk\u00fcn. \u0130ki y\u0131l kadar \u00f6nce bunlara YerDeniz Kooperatifi\u2019<\/strong>nin d\u00fckk\u00e2n\u0131 da kat\u0131ld\u0131. Bu d\u00fckk\u00e2n \u2018S\u0131n\u0131rl\u0131 Sorumlu YerDeniz Sosyal \u0130\u015fletme ve Hizmet Kooperatifi\u2019nin ilk giri\u015fimi. \u0130stanbul\u2019un \u00e7e\u015fitli semtlerinde g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcz t\u00fcketim kooperatiflerinde yer alan g\u0131da \u00fcr\u00fcnlerini buradan temin etmeniz m\u00fcmk\u00fcn. D\u00fckk\u00e2n\u0131n arkas\u0131ndaki minik bah\u00e7eleri mahallelinin ve sohbet i\u00e7in u\u011frayan dostlar\u0131n u\u011frak yeri.<\/p>\n\n\n\n Kooperatifin kurucular\u0131 sahip olduklar\u0131 t\u00fcketim kooperatifi deneyimini hayat\u0131n ba\u015fka alanlar\u0131na da aktarmak amac\u0131ndalar. Yedi kurucu \u00fcye ile yola \u00e7\u0131kan kooperatif, dostlar\u0131 ve g\u00f6n\u00fcll\u00fc kat\u0131l\u0131mc\u0131 \u00fcyelerle birlikte \u015fimdi daha kalabal\u0131k bir kadroyla yoluna devam ediyor. Kurucular aras\u0131nda mimar ve m\u00fchendisler a\u011f\u0131rl\u0131kta.<\/p>\n\n\n\n Kooperatif i\u00e7inden bir ekip yakla\u015f\u0131k bir y\u0131l kadar \u00f6nce YerDeniz At\u00f6lye<\/strong> ad\u0131 alt\u0131nda yeni bir giri\u015fim ba\u015flatm\u0131\u015flar ve son 6 ay i\u00e7inde bu \u00e7al\u0131\u015fma h\u0131zlanm\u0131\u015f. YerDeniz At\u00f6lye b\u00fcnyesinde alt\u0131 mimar, iki m\u00fchendis, bir i\u00e7 mimar bulunuyor. Grubun b\u00fcy\u00fck \u00e7o\u011funlu\u011fu piyasada \u00fccretli olarak \u00e7al\u0131\u015fan ki\u015filerden olu\u015fuyor. Ekonomik krizin kendilerini dayan\u0131\u015fma ve istihdam odakl\u0131 bir modeli olu\u015fturmak \u00fczerine daha fazla d\u00fc\u015f\u00fcnmeye itti\u011fini belirtiyorlar. Kendi mesleklerini icra ederken ya\u015fad\u0131klar\u0131 zorluklar\u0131 a\u015farak farkl\u0131 bir \u00e7al\u0131\u015fma ya\u015fam\u0131n\u0131 deneyimlemek istiyorlar. Bunun i\u00e7in uzun zamand\u0131r aralar\u0131nda tart\u0131\u015ft\u0131klar\u0131n\u0131 belirtiyorlar. Son y\u0131llarda artan gen\u00e7 i\u015fsizli\u011fi, esnek ve g\u00fcvencesiz \u00e7al\u0131\u015fma ko\u015fullar\u0131 bu aray\u0131\u015fta b\u00fcy\u00fck rol oynam\u0131\u015f. Sonu\u00e7 olarak hem mesleklerine hem de \u00e7al\u0131\u015fma ko\u015fullar\u0131na ili\u015fkin ortak kayg\u0131lar onlar\u0131 bulu\u015fturmu\u015f. Dayan\u0131\u015fmac\u0131 bir ruhla ve \u201cOfis de\u011fil; Kooperatifiz\u201d slogan\u0131yla yola \u00e7\u0131km\u0131\u015flar.<\/p>\n\n\n\n Pandemi ko\u015fullar\u0131 nedeniyle resmi kurulu\u015f hen\u00fcz ger\u00e7ekle\u015fmemi\u015f olsa da ekip olarak ticari olmayan, dayan\u0131\u015fma temelli bir\u00e7ok projeye imza atm\u0131\u015flar. Bu haz\u0131rl\u0131k d\u00f6nemi onlara birlikte \u00e7al\u0131\u015fma konusunda deneyim kazand\u0131rm\u0131\u015f. Eme\u011fin de\u011fersizle\u015ftirilmedi\u011fi, insani \u00e7al\u0131\u015fma ko\u015fullar\u0131n\u0131n sa\u011fland\u0131\u011f\u0131, tasar\u0131m\u0131n kolektif niteli\u011finin i\u015fin \u00f6rg\u00fctlenmesinden ba\u011f\u0131ms\u0131z olmayaca\u011f\u0131 bir alan\u0131 nas\u0131l olu\u015fturabileceklerini planlamaya ba\u015flam\u0131\u015flar. \u00dcnzile Batmanlar<\/strong> ama\u00e7lar\u0131n\u0131 \u201cDaha insani ko\u015fullarda ve kendi se\u00e7ti\u011fimiz kendi ideolojimizle de ba\u011flant\u0131 kurabildi\u011fimiz \u00e7evreye duyarl\u0131 projeler yapmak. Ona g\u00f6re, hak gasp\u0131n\u0131n olmad\u0131\u011f\u0131 alanlar, \u00e7al\u0131\u015fma alanlar\u0131 olu\u015fturmak ve bu alanda istihdam alan\u0131 sa\u011flamak. Asl\u0131nda hepimiz bu g\u00fcd\u00fcyle \u00e7al\u0131\u015f\u0131yoruz. \u015eu an hepimiz g\u00f6n\u00fcll\u00fc \u00e7al\u0131\u015f\u0131yoruz\u201d diye \u00f6zetliyor.<\/p>\n\n\n\n Asl\u0131 \u00c7al\u0131ko\u011flu<\/strong> da bu konularla ilgili olarak uzun s\u00fcredir tart\u0131\u015ft\u0131klar\u0131n\u0131 aktar\u0131yor: \u201cBir senedir konu\u015fuyoruz. Bir senedir yapt\u0131\u011f\u0131m\u0131z g\u00f6n\u00fcll\u00fc i\u015flerle, dayan\u0131\u015fma i\u015fleriyle, mesleki prati\u011fimizi de beraber geni\u015fletiyoruz\u2026O pratik deneyimi mutlaka ya\u015famam\u0131z laz\u0131m.\u201d Yapt\u0131klar\u0131 projelerin i\u00e7inde k\u0131rsalda planlad\u0131klar\u0131 bir g\u00fcbrelik binas\u0131, eko-k\u00f6y, kafe gibi konsept proje \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131n yan\u0131 s\u0131ra bir arkada\u015flar\u0131n\u0131n konut-i\u00e7 mimari ve dekorasyon uygulamas\u0131 da yer al\u0131yor. Geli\u015ftirdikleri bu projelerin g\u00f6rsellerine sosyal medya hesaplar\u0131 \u00fczerinden ula\u015fmak m\u00fcmk\u00fcn.<\/p>\n\n\n\n YerDeniz At\u00f6lye olarak hen\u00fcz ticari faaliyetlerine ba\u015flamad\u0131klar\u0131 i\u00e7in aralar\u0131nda maa\u015fl\u0131 \u00e7al\u0131\u015fan kimse yok. Kuzguncuk<\/strong>\u2019ta tadilat\u0131 s\u00fcren mekanlar\u0131 tamamland\u0131ktan ve resmi olarak kurulu\u015f ger\u00e7ekle\u015ftikten sonra ticari olarak faaliyetlerine ba\u015flayacaklar. \u00c7al\u0131ko\u011flu at\u00f6lye faaliyete ge\u00e7ti\u011finde ilk \u00f6nce i\u015fsiz arkada\u015flar\u0131na \u00f6ncelik vermeyi hedeflediklerini s\u00f6yl\u00fcyor: \u201cYani istihdama ihtiyac\u0131 olan, en \u00e7ok ihtiyac\u0131 olandan ba\u015fl\u0131yoruz. Oradan \u00f6yle gidiyoruz. \u015eu anda Yerdeniz<\/em>\u2019deki pratik de \u00f6yle. Yerdeniz At\u00f6lye\u2019nin<\/em> de prati\u011fi \u00f6yle olacak.\u201d<\/p>\n\n\n\n Kooperatif ilkelerine dayanarak bir \u00f6z istihdam modelinin m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011funu g\u00f6sterme arzusundalar. G\u00fcncel ekonomik ve siyasi iklimde bu umuda herkesin ihtiyac\u0131 oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorlar.<\/p>\n\n\n\n \u00c7al\u0131ko\u011flu bu konudaki hassasiyetlerini \u015f\u00f6yle vurguluyor: \u201cBu prati\u011fin ba\u015far\u0131l\u0131 olmas\u0131 \u00e7ok \u00f6nemli\u2026 Ba\u015far\u0131 dedi\u011fimiz nedir? Ba\u015far\u0131n\u0131n kriteri i\u015fte yar\u0131\u015fmalardan \u00f6d\u00fcller alal\u0131m en pop\u00fcler mimari grup tasar\u0131m grubu biz olal\u0131m vs de\u011fil. Bizim i\u00e7in ba\u015far\u0131 \u015fu: par\u00e7as\u0131 olmaktan etik olarak imtina etmeyece\u011fimiz projelerde, etik s\u00fcre\u00e7ler ve adil bir payla\u015f\u0131mla mesleki alan\u0131m\u0131zda istihdam yaratmak ve bu \u015fekilde, mesleki prati\u011fimizi icra etmek. Bizim i\u00e7in ba\u015far\u0131l\u0131 olman\u0131n tan\u0131m\u0131 budur.\u201d<\/p>\n\n\n\n Temel ilkeleri adil i\u015f b\u00f6l\u00fcm\u00fc ve demokratik bir i\u015fleyi\u015fe sahip istihdam olana\u011f\u0131 yaratabilmek. Bunun i\u00e7in hem karar alma mekanizmalar\u0131nda hem de gelirin b\u00f6l\u00fc\u015f\u00fcm\u00fcnde tamamen e\u015fitlik\u00e7i bir payla\u015f\u0131m\u0131 benimsiyorlar. Kararlar uzun tart\u0131\u015fmalar sonucunda al\u0131n\u0131yor ve herkese e\u015fit s\u00f6z hakk\u0131 veriliyor. Batmanlar zaman zaman bu konuda zorluklarla kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131klar\u0131n\u0131 da belirtiyor: \u201cHatta bazen o kadar e\u015fitli\u011fi abart\u0131yoruz ki bir t\u00fcrl\u00fc karar alam\u0131yoruz.\u201d<\/p>\n\n\n\n Asl\u0131 \u00c7al\u0131ko\u011flu, kazanc\u0131n payla\u015f\u0131m\u0131nda da ayn\u0131 ilkeyi benimsediklerini ekliyor: \u201cMesela birisi bir tan\u0131d\u0131\u011f\u0131 vas\u0131tas\u0131yla bir proje getirdi\u2026o ki\u015fi o projeyi getirdi\u011fi i\u00e7in komisyon alamaz. Bu s\u00f6z konusu bile olamaz. Mesela bir arkada\u015f\u0131m\u0131z render<\/em> yapt\u0131, i\u015fin daha \u015fa\u015fal\u0131 bir b\u00f6l\u00fcm\u00fc ama bir arkada\u015f\u0131m\u0131z oturdu kap\u0131 pencere \u00e7izdi. \u0130ki i\u015f aras\u0131nda de\u011fer fark\u0131 olamaz\u2026biz taahh\u00fcd\u00fcne varana kadar boya badanas\u0131na varana kadar b\u00f6yle bir hizmet vermeyi hedefliyoruz. \u0130kisi aras\u0131nda b\u00f6yle bir kademe fark\u0131 olamaz. Biz \u00e7\u00fcnk\u00fc mavi yaka\/beyaz yaka ayr\u0131m\u0131na kar\u015f\u0131 oldu\u011fumuz gibi mesleki pratikte kendi aram\u0131zda da \u00f6yle bir hiyerar\u015fik yap\u0131ya kar\u015f\u0131y\u0131z.\u201d<\/p>\n\n\n\n Benzer bi\u00e7imde \u00f6rne\u011fin 40 ya\u015f\u0131ndaki bir proje koordinat\u00f6r\u00fcyle 25 ya\u015f\u0131ndaki bir ki\u015finin de her anlamda e\u015fit olarak kat\u0131ld\u0131\u011f\u0131 bir yap\u0131 olu\u015fturmay\u0131 hedefliyorlar ve sadece bu prensipleri i\u00e7ine sindirebilen ki\u015filere kap\u0131lar\u0131n\u0131n a\u00e7\u0131k oldu\u011funu belirtiyorlar. \u00dccretle ilgili kriterlerinin de D\u0130SK\u2019<\/strong>in belirledi\u011fi insanca ya\u015fama i\u00e7in gerekli olan kriterler oldu\u011funu ekliyorlar: \u2018Adam saat\u2019 de\u011fil \u2018emek\/saat\u2019 \u00fczerinden\u2026<\/p>\n\n\n\n \u00dcnzile Batmanlar, mimarl\u0131kta rekabetin \u00e7ok yo\u011fun oldu\u011funu ve hiyerar\u015fik yap\u0131 i\u00e7inde \u00f6\u011frenmenin kolay olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 vurguluyor: \u201cSoru soramazs\u0131n\u0131z, \u00f6\u011frenemezsiniz birbirinizden\u2026Bunun \u00f6n\u00fcne ge\u00e7mek i\u00e7in biz birbirimizden \u00f6\u011freniyoruz. Beraber yap\u0131yoruz.\u201d<\/p>\n\n\n\n \u00c7al\u0131\u015fma hayat\u0131ndaki gibi birbirlerini rakip olarak g\u00f6rmediklerini \u2018bu gemiyi y\u00fczd\u00fcreceklerse birlikte y\u00fczd\u00fcreceklerini\u2019 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyor Batmanlar: \u201cKooperatifi ayakta tutmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131rken birbirine rakip olmak kadar mant\u0131ks\u0131z ve \u015fuursuzca bir \u015feyi tahayy\u00fcl edemiyorum. Bana \u00e7ok garip geliyor o yakla\u015f\u0131mlar.\u201d<\/p>\n\n\n\n Eren Onur<\/strong> ise g\u00fcn\u00fcm\u00fczde d\u00fcnya \u00f6l\u00e7e\u011finde de mimarl\u0131k camias\u0131n\u0131n proje s\u00fcre\u00e7lerini tartaca\u011f\u0131\/tart\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 noktan\u0131n kolektivizme kayd\u0131\u011f\u0131n\u0131, usta \u00e7\u0131rak ili\u015fkisinin art\u0131k ge\u00e7erlili\u011fini yitirdi\u011fini belirtiyor: \u201cMesele kolektif tasar\u0131md\u0131r\u2026\u00d6rne\u011fin \u0130spanya<\/strong>\u2019da geli\u015ftirilmi\u015f bir tasar\u0131m\u0131n 3 boyutlu g\u00f6rselleri \u00c7in<\/strong>\u2019de, uygulama veya imalat \u00e7izimleri T\u00fcrkiye\u2019<\/strong>de haz\u0131rlanabiliyor, \u00e7\u00fcnk\u00fc buralarda emek daha ucuz. Yani sermaye \u00fcretim s\u00fcre\u00e7lerini par\u00e7al\u0131yor ve bir\u00e7ok gruba ay\u0131r\u0131yor. Oysa ki tasar\u0131m ve \u00fcretim s\u00fcre\u00e7leri bir b\u00fct\u00fcn ve biri olmadan di\u011feri hayat bulamaz.\u201d<\/p>\n\n\n\n Mimari i\u015flerin kolektif olarak yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 ama bunun maddi ve manevi getirisinin bir tasar\u0131mc\u0131ya atfedildi\u011fini belirtiyorlar: \u201cB\u00fct\u00fcn i\u015f Zaha Hadid<\/strong>\u2019den \u00e7\u0131k\u0131yor ya da Foster + Partners<\/strong>\u2019den, ama orada y\u00fczlerce binlerce isimsiz mimar\/tasar\u0131mc\u0131 \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor.\u201d<\/p>\n\n\n\n Kapitalizm zaten mimarl\u0131k projelerini birbirinden ayr\u0131 noktalarda \u00e7al\u0131\u015fan bir\u00e7ok mimar\u0131n yapt\u0131\u011f\u0131 kolektif bir i\u015f haline getirmi\u015fken kendi giri\u015fimlerinin bu sistem i\u00e7inde i\u015f yapma bi\u00e7imi a\u00e7\u0131s\u0131ndan ayk\u0131r\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorlar. Ancak onlar\u0131n fark\u0131, bir arada \u00fcretip tasar\u0131m s\u00fcrecini kolektifle\u015ftirirken bunun yarataca\u011f\u0131 ekonomiyi de dayan\u0131\u015fmac\u0131 bir temelde \u00f6rg\u00fctlemek. Bu anlamda bir alternatif yaratma iddias\u0131yla yola \u00e7\u0131km\u0131\u015flar. Bu s\u00fcre\u00e7te yeni deneyimlere, ili\u015fki bi\u00e7imlerine ve i\u015f yapma pratiklerine a\u00e7\u0131k olduklar\u0131n\u0131 belirtiyorlar.<\/p>\n\n\n\n YerDeniz Kooperatifi\u2019nin t\u00fcm payda\u015flar\u0131n\u0131 kendilerinin destek\u00e7ileri olarak kabul ediyorlar. Onlardan hem destek ald\u0131klar\u0131n\u0131 hem de onlara b\u00fct\u00fcn s\u00fcre\u00e7lerini a\u00e7t\u0131klar\u0131n\u0131 s\u00f6yl\u00fcyorlar. Ayn\u0131 \u00e7at\u0131 alt\u0131nda merkezile\u015fmeden var olma \u00e7abas\u0131 i\u00e7indeler. Ba\u015fka kooperatif \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131 da desteklediklerini ve bu ama\u00e7la deneyimlerini ve bilgilerini her yerde payla\u015fmaya, anlatmaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131klar\u0131n\u0131 belirtiyorlar. At\u00f6lye, YerDeniz Kooperatifinin g\u0131da d\u0131\u015f\u0131ndaki ilk giri\u015fimi ancak s\u0131rada bir\u00e7ok ba\u015fka alanla ilgili \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 da bulunuyor. <\/p>\n\n\n\n *<\/strong><\/p>\n\n\n\n![](\"http:\/\/yerdenizkooperatifi.org\/wp-content\/uploads\/2021\/03\/yerd.jpg\"\/)
<\/div><\/div><\/div>\n\n\n\n\u2018Ofis de\u011fil, kooperatif\u2019<\/h4>\n\n\n\n
\u2018\u00d6z istihdam modeli m\u00fcmk\u00fcn\u2019<\/h4>\n\n\n\n
![](\"http:\/\/yerdenizkooperatifi.org\/wp-content\/uploads\/2021\/03\/yerdeniz3-1.jpg\"\/)
<\/div><\/div><\/div>\n\n\n\n![](\"http:\/\/yerdenizkooperatifi.org\/wp-content\/uploads\/2021\/03\/yerdeniz2-1.jpg\"\/)
<\/div><\/div><\/div>\n\n\n\n\u2018Hiyerar\u015fik yap\u0131da \u00f6\u011frenme kolay de\u011fil\u2019<\/h4>\n\n\n\n
![](\"http:\/\/yerdenizkooperatifi.org\/wp-content\/uploads\/2021\/03\/yerdenizkoop.jpg\"\/)
<\/div><\/div><\/div>\n\n\n\n