{"id":1430,"date":"2020-01-04T18:57:00","date_gmt":"2020-01-04T18:57:00","guid":{"rendered":"http:\/\/yerdenizkooperatifi.org\/?p=1430"},"modified":"2021-04-12T21:51:48","modified_gmt":"2021-04-12T21:51:48","slug":"akin-birdalla-koy-koop-deneyimini-konustuk","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/yerdenizkooperatifi.org\/index.php\/2020\/01\/04\/akin-birdalla-koy-koop-deneyimini-konustuk\/","title":{"rendered":"Ak\u0131n Birdal\u2019la K\u00f6y-Koop Deneyimini Konu\u015ftuk"},"content":{"rendered":"\n

Ge\u00e7mi\u015ften g\u00fcn\u00fcm\u00fcze kooperatif\u00e7ili\u011fin izlerini s\u00fcrmeye ba\u015flad\u0131\u011f\u0131m\u0131z da k\u0131r yoksullar\u0131n\u0131n kurdu\u011fu K\u00f6y-Koop deneyimini, \u00f6nemli bir kooperatif prati\u011fi olarak konu\u015fal\u0131m istedik ve K\u00f6y-Koop deneyimini aktarmas\u0131 i\u00e7in Ak\u0131n Birdal\u2019\u0131, YerDeniz Kooperatifi\u2019ne davet ettik. 1970\u2019li y\u0131llarda Ziraat Fak\u00fcltesi\u2019nden mezun olan ve 1977 \u2013 1980 y\u0131llar\u0131 aras\u0131nda K\u00f6y-Koop\u2019ta y\u00f6neticilik yapan Ak\u0131n Birdal, bizi k\u0131rmayarak \u0130stanbul\u2019a geldi ve o g\u00fcnlerde ya\u015fananlar\u0131 ilk a\u011f\u0131zdan bize aktard\u0131. Ak\u0131n Birdal \u015fimdiler de daha \u00e7ok insan haklar\u0131 m\u00fccadelesi veriyor ve \u0130zmir\u2019de ya\u015f\u0131yor.<\/p>\n\n\n\n

<\/div><\/div><\/div>\n\n\n\n

1977 y\u0131l\u0131nda yeni bir yap\u0131lanmaya giren K\u00f6y-Koop Maltepe\u2019de bir bina alarak merkezini buraya ta\u015f\u0131yor. O d\u00f6nem kooperatifte e\u011fitim, \u00f6rg\u00fctlenme, bas\u0131n – yay\u0131n ve halkla ili\u015fkiler dairesi olu\u015fturuluyor. Ak\u0131n Birdal 1977 y\u0131l\u0131 Nisan ay\u0131nda gen\u00e7 bir tar\u0131m m\u00fchendisi olarak K\u00f6y-Koop y\u00f6neticileri ile bir araya geliyor ve bu yap\u0131lanma i\u00e7inde yer almay\u0131 kabul ediyor. Uluslararas\u0131 Kooperatifler Birli\u011fi \u00fcyesi K\u00f6y-Koop\u2019un ortak say\u0131s\u0131 2,5 milyonun \u00fczerine \u00e7\u0131km\u0131\u015f, 59 ilde birlik, 4.314 k\u00f6yde kooperatif kurmu\u015f. Ak\u0131n Birdal o g\u00fcnleri, \u201cOrtaklar\u0131m\u0131za tohum, yem, g\u00fcbre, makina \/ ekipman ve yak\u0131t deste\u011fi veriyorduk. Sovyetler ve Do\u011fu Bloku \u00fclkeleriyle anla\u015fma yapm\u0131\u015f, Romanya\u2019dan trakt\u00f6r getiriyorduk. Trakt\u00f6rleri \u00fclkedeki sat\u0131\u015f fiyat\u0131ndan 150 bin TL daha ucuza veriyorduk. Ortaklar\u0131m\u0131z ortak makina park\u0131n\u0131 kullan\u0131yordu, akaryak\u0131t istasyonlar\u0131m\u0131zdan yak\u0131t alabiliyordu. Mesela o y\u0131llarda Tekel sigara \u00fcretemiyordu biz K\u00f6y-Koop sigaras\u0131 \u00fcretiyorduk. Sovyetlerle k\u00fclt\u00fcrel anla\u015fmalar yapt\u0131k, 4 \u00fcniversiteli arkada\u015f\u0131m\u0131z\u0131 yurtd\u0131\u015f\u0131ndaki Kibustlar gibi ba\u015far\u0131l\u0131 kooperatiflere g\u00f6nderip deneyimlerini \u00f6\u011freniyorduk\u2026\u201d<\/p>\n\n\n\n

O d\u00f6nemler \u00f6rg\u00fctlenme faaliyetlerine de h\u0131z verilir. 15 G\u00fcnde bir K\u0131rsal Geli\u015fim dergisi, ayl\u0131k Taban Gazetesi ve kooperatif i\u00e7i haberle\u015fme arac\u0131 olan ve \u00fcreticilerden, \u00e7al\u0131\u015fmalardan bahseden 2 ayl\u0131k K\u00f6y-Koop dergisi \u00e7\u0131kar\u0131l\u0131r. Ak\u0131n Birdal, \u201cSiz ne anlat\u0131rsan\u0131z anlat\u0131n, k\u00f6yl\u00fc g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcne inan\u0131r. Bizler Taban Gazetesi arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla k\u00f6yl\u00fclere, i\u015f\u00e7i \u2013 k\u00f6yl\u00fc ittifak\u0131n\u0131 anlat\u0131yorduk, k\u0131r i\u015f\u00e7ilerinin bilin\u00e7lerini y\u00fckseltmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131yorduk. Sovyet m\u00fccadelesindeki kolhozlar\u0131n, solhozlar\u0131n yeri biliniyordu biz de Taban Gazetesi\u2019yle politik bilin\u00e7 veriyorduk. H\u0131zl\u0131 bir \u00f6rg\u00fctlenme i\u00e7indeydik, gece otob\u00fcs yolculu\u011fu yap\u0131yor, sabah ya bir kooperatifin a\u00e7\u0131l\u0131\u015f\u0131n\u0131 yap\u0131yorduk ya da bir kooperatif toplant\u0131s\u0131nda oluyorduk,\u201d diyor.<\/p>\n\n\n\n

Kooperatif ortaklar\u0131n\u0131n mali sorunlar\u0131n\u0131 da \u00e7\u00f6zmek i\u00e7in kollar\u0131n\u0131 s\u0131vam\u0131\u015f. Kooperatif Bankas\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 devam ederken maliye bakan\u0131 1 gecede hisse senedi fiyatlar\u0131n\u0131 y\u00fckseltip K\u00f6y-Koop\u2019un \u00e7o\u011funlu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcrm\u00fc\u015f. Ak\u0131n Birdal o g\u00fcnleri \u015f\u00f6yle anlat\u0131yor; \u201c24 Ocak kararlar\u0131n\u0131n, bir darbe olmadan uygulanmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildi, o y\u00fczden 12 Eyl\u00fcl darbesi geldi. Biz ise darbeden 4 ay \u00f6nce Kooperatif Bankas\u0131 kurmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131yorduk. 18 Aral\u0131k 1978\u2019te K\u00f6y-Koop binas\u0131 \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131nda, kooperatifin \u00f6rg\u00fctleyicilerinden Ak\u0131n \u00d6zdemir silahl\u0131 sald\u0131r\u0131da hayat\u0131n\u0131 kaybetti. Fa\u015fist darbe geliyor diye aralar\u0131nda K\u00f6y-Koop\u2019un da oldu\u011fu 37 kitle \u00f6rg\u00fct\u00fc anti-emperyalist, anti-militarist, anti \u015fovenist Eylem Birli\u011fi olu\u015fturduk. K\u00f6y-Koop\u2019tan 5 arkada\u015f birlikte antifa\u015fist m\u00fccadele vermek i\u00e7in Disk\u2019e gittik. Bize siz gidin biz m\u00fccadele ederiz dediler sonra da darbe geldi. Darbeyle birlikte K\u00f6y-Koop\u2019a kayy\u0131m atand\u0131. Kooperatifin ekonomik, siyasi g\u00fcc\u00fcn\u00fc kendine rant olarak kullananlar bizi \u015fikayet ettiler. K\u00f6y-Koop\u2019un 7 y\u00f6neticisi ve 1 \u00e7al\u0131\u015fan\u0131 Mamak Askeri Cezaevi\u2019ne at\u0131ld\u0131.\u201d<\/p>\n\n\n\n

\u201cNeoliberal politikalar\u0131n uyguland\u0131\u011f\u0131 g\u00fcn\u00fcm\u00fczde kooperatiflerin demokratik, politik bir perspektifi olmal\u0131, k\u0131r ve kent yoksullar\u0131n\u0131n isyanlar\u0131n\u0131 ortakla\u015ft\u0131rmal\u0131. Darbeden \u00f6nce Disk\u2019in 1 milyon 600 bin \u00fcyesi vard\u0131, o d\u00f6nemin dinamizmi egemen g\u00fc\u00e7leri korkutuyordu, \u015fimdi ben yapt\u0131m oldu deniliyor. Bug\u00fcn yoksullu\u011fun panzehiri k\u00f6ylerde tar\u0131msal kalk\u0131nma, kentlerde hizmet ve t\u00fcketim kooperatifleridir,\u201d diyen Ak\u0131n Birdal \u201cSava\u015fa kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kmak gerekiyor. Sava\u015f halklar i\u00e7in i\u015fsizlik, \u00f6rg\u00fcts\u00fczl\u00fck, \u00f6l\u00fcm ve zul\u00fcmd\u00fcr. D\u00fcnyada silahlanmaya ayr\u0131lan para CIPRI raporlar\u0131na g\u00f6re 632 ila 640  milyar dolarken, 2018 de silahlanmaya ayr\u0131lan pay 1 milyar 700 bin dolar. 2019 y\u0131l\u0131 b\u00fct\u00e7esi daha a\u00e7\u0131klanmad\u0131. Silah tekellerine kaynak aktar\u0131m\u0131 sebepsiz de\u011fil, sermaye birikim s\u00fcreci \u00d6n Asya \u00fczerinden \u015fekilleniyor. Meclis ne zaman a\u00e7\u0131lsa ilk sava\u015f tezkeresi getirilir. O meclisten insan haklar\u0131na, \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011fe dair ne \u00e7\u0131kabilir ki? Ekonomi ve demokrasi birbiriyle ili\u015fkili. \u0130fade \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc, yarg\u0131 ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131 demokrasinin olmazsa olmazlar\u0131ndan. T\u00fcrkiye u\u00e7urumun kenar\u0131nda ama herkes kendi soka\u011f\u0131nda \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor, d\u0131\u015far\u0131 \u00e7\u0131k\u0131p bir t\u00fcrl\u00fc birle\u015femiyoruz,\u201d diyerek kooperatif\u00e7ilik m\u00fccadelesinin insan haklar\u0131, bar\u0131\u015f, ekoloji, demokrasi m\u00fccadelesinin bir par\u00e7as\u0131 oldu\u011funa vurgu yaparak s\u00f6zlerini tamaml\u0131yor.<\/p>\n\n\n\n

<\/div><\/div><\/div>\n\n\n\n

S\u00f6yle\u015fimiz daha sonra kat\u0131l\u0131mc\u0131lardan gelen sorularla devam etti.<\/p>\n\n\n\n

G\u00fcn\u00fcm\u00fczde kooperatif\u00e7ilik nas\u0131l olmal\u0131d\u0131r?<\/em><\/p>\n\n\n\n

Kooperatif\u00e7ilik eme\u011fine, payla\u015fmaya sahip \u00e7\u0131kmakt\u0131r. Her\u015feyden \u00f6nce bir pazarlama faaliyeti de\u011fil dayan\u0131\u015fmad\u0131r kooperatif\u00e7ilik. Kooperatifler \u015fu anda \u00fclkedeki ekonomi politikalar\u0131na kar\u015f\u0131 bir araya gelmeliler. \u00dclkede bir tek toprak yerli kalm\u0131\u015ft\u0131 ona da Denizbank verdi\u011fi kredilerle el koydu.<\/p>\n\n\n\n

\u00dcr\u00fcnlerinizi nas\u0131l da\u011f\u0131t\u0131yordunuz?<\/em><\/p>\n\n\n\n

Biz kendi halk pazarlar\u0131m\u0131zla, kooperatif d\u00fckkanlar\u0131m\u0131zla halka ula\u015ft\u0131r\u0131yorduk \u00fcr\u00fcnlerimizi. Kendi \u00fcr\u00fcnlerimizi Birli\u011fe yolluyor, Birli\u011fin di\u011fer \u00fcr\u00fcnlerini de kooperatife getiriyorduk. Sadece kendi ortaklar\u0131m\u0131za de\u011fil TMMOB, T\u00d6BDER gibi demokratik kitle \u00f6rg\u00fct\u00fc \u00fcyelerine de kooperatif kart\u0131 \u00e7\u0131karm\u0131\u015ft\u0131k. Onlar da ihtiya\u00e7lar\u0131n\u0131 bizden kar\u015f\u0131l\u0131yorlard\u0131. Ayr\u0131ca hapishanelere de \u00fcr\u00fcn yolluyorduk. Halk T\u00fcketim Kooperatifleri bizden \u00fcr\u00fcn al\u0131p kendi \u00e7evrelerine da\u011f\u0131t\u0131yorlard\u0131.<\/p>\n\n\n\n

Kooperatif e\u011fitim \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 nas\u0131ld\u0131?<\/em>

E\u011fitim konusunda; k\u00f6yl\u00fcler i\u00e7in g\u00f6rsel ara\u00e7lar yapt\u0131k. Ba\u015far\u0131l\u0131 kooperatiflerin filmlerini, foto\u011fraflar\u0131n\u0131 \u00e7ekip e\u011fitim toplant\u0131lar\u0131nda ortaklar\u0131m\u0131za g\u00f6steriyorduk. Pek bilinmez ama sinema b\u00f6l\u00fcm\u00fcm\u00fczde o d\u00f6nemler Sinan \u00c7etin \u00e7al\u0131\u015f\u0131yordu. SFM yani sinema foto\u011fraf merkezimiz vard\u0131. Akademisyen arkada\u015flar gelip ders veriyorlard\u0131. E\u011fitim gezileri d\u00fczenliyorduk, ba\u015far\u0131l\u0131 kooperatifleri ziyaret ediyorduk.
<\/p>\n\n\n\n

<\/div><\/div><\/div>\n\n\n\n

Kooperatifin i\u015fleyi\u015fi nas\u0131ld\u0131?<\/em><\/p>\n\n\n\n

Emek\u00e7i i\u015fi, g\u00f6n\u00fcll\u00fcl\u00fck i\u015fi, inan\u00e7 i\u015fi kooperatif \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131. Kolektif bir \u00fcretim ve payla\u015f\u0131m\u0131 esas al\u0131yorduk. \u00dcr\u00fcn \u00fczerine \u00e7ok az pay koyuyorduk.
Her birli\u011fimizde 3 veya 5, halk pazar\u0131nda 5 veya 6 arkada\u015f\u0131m\u0131za istihdam sa\u011fl\u0131yorduk.<\/p>\n\n\n\n

\u00c7evre m\u00fccadelesi hakk\u0131nda neler s\u00f6ylersiniz?<\/em><\/p>\n\n\n\n

\u00c7evre m\u00fccadelesi \u00e7ok \u00f6nemli ger\u00e7ekten. Ekoloji \u00f6l\u00fcyor. Ama h\u00fck\u00fcmetin umurunda de\u011fil. H\u00fck\u00fcmet Amerikan sava\u015f gemilerini Marmara ve Karadeniz\u2019e sokmak i\u00e7in \u00e7\u0131lg\u0131n kanal projesini getirmek istiyor. Buna dur demek i\u00e7in biz imza verdik ama bu \u00fclkede kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131 var m\u0131? Ekoloji, demokrasi m\u00fccadeleleri birbirine ba\u011fl\u0131 biri olmadan di\u011feri olmuyor.

Peki bundan sonra ne yapmak gerekir?<\/em><\/p>\n\n\n\n

\u00d6ncelikle de\u011fi\u015fece\u011fine umut etmek gerekiyor. D\u00fcnyada Cumartesi Anneleri gibi sivil itaatsizlik \u00f6rne\u011fi 76 \u00f6rg\u00fctlenme var. Onlar gibi cesaretli olmak gerekiyor. Ve son olarak hayat\u0131n her alan\u0131nda \u00f6rg\u00fctlenmek gerekiyor. Bu \u00fclkede K\u00fcrtlersiz, kad\u0131nlars\u0131z ve gen\u00e7lersiz bir demokrasi olamaz. Ezilenlerden, emek\u00e7ilerden yana g\u00fc\u00e7l\u00fc bir m\u00fccadele hatt\u0131 \u00f6rmeliyiz. K\u00f6yl\u00fclerin yeniden k\u00f6y\u00fcne d\u00f6nmesini te\u015fvik edici politikalar geli\u015ftirmeliyiz. En \u00f6nemlisi de sava\u015f politikalar\u0131na kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kmal\u0131y\u0131z. <\/p>\n\n\n\n

<\/div><\/div><\/div>\n\n\n\n

Ak\u0131n Birdal\u2019la yapt\u0131\u011f\u0131m\u0131z s\u00f6yle\u015fi; ge\u00e7mi\u015ften g\u00fcn\u00fcm\u00fcze deneyim aktar\u0131m\u0131n\u0131n, m\u00fccadeleyi b\u00fcy\u00fctmede ve geli\u015ftirmede ne kadar \u00f6nemli oldu\u011funu ortaya \u00e7\u0131kard\u0131. Ele ele verdi\u011fimizde m\u00fccadele ufkumuzun ne kadar b\u00fcy\u00fcyece\u011fini g\u00f6rd\u00fck, yar\u0131nlara dair umudumuz artt\u0131. Halen K\u00f6y-Koop \u00fcyesi kooperatifler \u00fcretmeye, deneyim biriktirmeye devam ediyorlar. Ak\u0131n Birdal\u2019a te\u015fekk\u00fcr ederek s\u00f6yle\u015fimizi sonland\u0131rd\u0131k.
<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Ge\u00e7mi\u015ften g\u00fcn\u00fcm\u00fcze kooperatif\u00e7ili\u011fin izlerini s\u00fcrmeye ba\u015flad\u0131\u011f\u0131m\u0131z da k\u0131r yoksullar\u0131n\u0131n kurdu\u011fu K\u00f6y-Koop deneyimini, \u00f6nemli bir kooperatif prati\u011fi olarak konu\u015fal\u0131m istedik ve<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":1433,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[46,18],"tags":[50,34,37,36],"gutentor_comment":0,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/yerdenizkooperatifi.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1430"}],"collection":[{"href":"https:\/\/yerdenizkooperatifi.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/yerdenizkooperatifi.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/yerdenizkooperatifi.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/yerdenizkooperatifi.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1430"}],"version-history":[{"count":6,"href":"https:\/\/yerdenizkooperatifi.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1430\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1607,"href":"https:\/\/yerdenizkooperatifi.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1430\/revisions\/1607"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/yerdenizkooperatifi.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/1433"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/yerdenizkooperatifi.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1430"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/yerdenizkooperatifi.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1430"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/yerdenizkooperatifi.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1430"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}