{"id":1623,"date":"2021-08-31T11:36:56","date_gmt":"2021-08-31T11:36:56","guid":{"rendered":"http:\/\/yerdenizkooperatifi.org\/?p=1623"},"modified":"2021-08-31T11:38:06","modified_gmt":"2021-08-31T11:38:06","slug":"yerdeniz-buyuculeri-is-basinda-hata-yapmaktan-korkmuyor-birlikte-ogreniyoruz","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/yerdenizkooperatifi.org\/index.php\/2021\/08\/31\/yerdeniz-buyuculeri-is-basinda-hata-yapmaktan-korkmuyor-birlikte-ogreniyoruz\/","title":{"rendered":"YerDeniz b\u00fcy\u00fcc\u00fcleri i\u015f ba\u015f\u0131nda: \u201cHata yapmaktan korkmuyor birlikte \u00f6\u011freniyoruz\u201d"},"content":{"rendered":"\n

Nilg\u00fcn Kutal   nilgunkutal@gmail.com<\/strong><\/p>\n\n\n\n

YerDeniz Kooperatifi, kent yoksullar\u0131 ile k\u0131r yoksullar\u0131n\u0131 birle\u015ftiriyor.  Kad\u0131nlar\u0131n k\u0131rsalda \u00fcretim ili\u015fkilerini yeniden \u015fekillendirmesinde katk\u0131da bulunuyor. Lgbti+ lar i\u00e7in \u015fugar mekan olurken bir yandan da mahallenin pandemide nefes alan arka bah\u00e7esi oluyor. YerDeniz\u2019i, YerDeniz\u2019in kad\u0131nlar\u0131ndan Selma\u2019dan dinleyelim<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Merhaba sizi ve YerDeniz Kooperatifi\u2019ni  tan\u0131yabilir miyiz? Kurulu\u015f s\u00fcreciniz ve \u00f6rg\u00fctlenme bi\u00e7iminiz nas\u0131l \u015fekillendi?<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Merhaba, ismim Selma Ero\u011flu. Yerdeniz Kooperatifi kurucu ortaklar\u0131ndan\u0131m. Yerdeniz Kooperatifi 13 Nisan 2019\u2019da kuruldu. A\u015fa\u011f\u0131 yukar\u0131 kooperatife emek veren on alt\u0131ya yak\u0131n ki\u015fi var\u2026 \u0130kisi d\u0131\u015f\u0131nda g\u00f6n\u00fcll\u00fclerimizin \u00e7o\u011fu kad\u0131n. Erkekleri de genelde ta\u015f\u0131ma, nakliye gibi konular i\u00e7in se\u00e7tik. Onlara diyoruz size pozitif ayr\u0131mc\u0131l\u0131k yapt\u0131k diye. G\u00fcl\u00fcyorlar. Ama tan\u0131d\u0131\u011f\u0131m\u0131z kad\u0131n kooperatiflerinde durum neredeyse b\u00f6yle. Devrek Kooperatifi\u2019ni ziyaret etti\u011fimizde oradaki kad\u0131nlar bir erkek ortaklar\u0131n\u0131 ta\u015f\u0131ma ve nakliye i\u00e7in se\u00e7tiklerini s\u00f6ylemi\u015flerdi, biz de onlardan feyz ald\u0131k.<\/p>\n\n\n\n

Kooperatifimizin temeli Gezi direni\u015fine dayan\u0131yor asl\u0131nda. 2013 Y\u0131l\u0131ndaki Gezi eylemlerinden sonra, Yo\u011furt\u00e7u Park forumunda kurulan at\u00f6lyelerden biri de aktif politika at\u00f6lyesi idi. Orada Gezi direni\u015fini ortaya \u00e7\u0131karan nedenleri analiz ettik ve bunlar\u0131 \u00fc\u00e7 ana ba\u015fl\u0131kta toparlad\u0131k.  Talan\u0131n artmas\u0131, otoriterle\u015fmenin artmas\u0131 ve bizim \u00f6rg\u00fcts\u00fczl\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcz idi ortaya \u00e7\u0131kan ba\u015fl\u0131klar. Birka\u00e7 grup kurduk, bu konular\u0131 derinlemesine inceledik, o gruplardan biri de \u00f6rg\u00fctlenme modelleri \u00fczerine idi. Kooperatifler de \u00f6rg\u00fctlenme modellerinden biriydi asl\u0131nda. O d\u00f6nem Sovyetler Birli\u011fi, Yugoslavya, Rojava gibi pek \u00e7ok modeli ara\u015ft\u0131rd\u0131k. Seferihisar gibi yerel belediyecilik \u00f6rneklerine bakt\u0131k. Park forumlar\u0131nda bu \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 anlatt\u0131k ve kendi yerelimizde bunu nas\u0131l yapabiliriz tart\u0131\u015fmaya ba\u015flad\u0131k. Sonras\u0131nda mahalle dayan\u0131\u015fmalar\u0131nda ekolojik pazar tart\u0131\u015fmalar\u0131, kooperatif\u00e7ili\u011fe evrildi ve pratik s\u00fcreci \u00f6rmeye ba\u015flad\u0131k.<\/p>\n\n\n\n

Farkl\u0131 alanlarda \u00e7al\u0131\u015fan, i\u00e7lerinde kooperatif\u00e7ilik konusunda deneyimli olan bir ekiple birlikte YerDeniz Kooperatifi\u2019ni kurmu\u015f olduk. Kooperatifi kurarken yapmak istedi\u011fimiz her \u015feyi i\u00e7ine alan bir ana s\u00f6zle\u015fme yazd\u0131k, b\u00fct\u00fcn hayallerimizi ekledik. Bakanl\u0131kta bizim kooperatif tipi s\u00f6zle\u015fmelerde olmayan bir isim vererek sosyal i\u015fletme ve hizmet kooperatifi dedi. Ana s\u00f6zle\u015fmemizde dayan\u0131\u015fma bankas\u0131 da var, yenilebilir enerjide var, geri d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm de var. G\u00f6n\u00fcll\u00fclerimizin a\u011f\u0131rl\u0131kl\u0131 bir k\u0131sm\u0131n\u0131n mimar, m\u00fchendis olmas\u0131ndan kaynakl\u0131 teknik elemanlar \u00e7al\u0131\u015fmam\u0131z da var. En iyi bildi\u011fimiz alan g\u0131da olunca oradan ba\u015flayal\u0131m dedik.<\/p>\n\n\n\n

\u015eimdi d\u00f6rtl\u00fc bir yap\u0131y\u0131z asl\u0131nda\u2026 Yelde\u011firmeni\u2019nde ve G\u00f6ztepe\u2019de g\u0131da kooperatiflerimiz var. Teknik elemanlar\u0131n bir arada oldu\u011fu YerDeniz At\u00f6lye var. Bir de Kuzguncuk\u2019ta a\u00e7maya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131m\u0131z bir g\u0131da kooperatifi daha var. Her bir \u00e7al\u0131\u015fma kendi i\u00e7erisinde \u00f6zerk, kendi kararlar\u0131n\u0131 alabiliyor, ileride isterse ayr\u0131labilir, mali ve idari olarak YerDeniz Kooperatifi\u2019ne ba\u011fl\u0131 t\u00fcm \u00e7al\u0131\u015fmalar. Kooperatif modelimiz herkesin gelip \u00e7al\u0131\u015fabilece\u011fi, farkl\u0131 pek \u00e7ok alan\u0131 i\u00e7inde bar\u0131nd\u0131ran, kapsay\u0131c\u0131 bir model. Yeni kooperatif kurmak isteyen gruplarla da modelimizi payla\u015ft\u0131k, ba\u015fka sosyal i\u015fletme ve hizmet kooperatifleri de kuruldu s\u00fcre\u00e7 i\u00e7erisinde.<\/p>\n\n\n\n

Kooperatif modelimizi herkesin kendini burada var edebilece\u011fi bir yap\u0131 olarak d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyoruz. \u015eimdilik kent yoksullar\u0131 ve k\u0131r yoksullar\u0131n\u0131 bir araya getirmek, \u00f6zellikle de kad\u0131n kooperatifleri ile birlikte \u00e7al\u0131\u015farak kad\u0131n yoksullu\u011funu \u00f6nleyecek bir mekanizmay\u0131 kurmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131yoruz. Ne yaz\u0131k ki bu ekonomik krizler kentte ya\u015fayanlar\u0131n al\u0131m g\u00fc\u00e7lerini d\u00fc\u015f\u00fcrd\u00fc. Kent yoksullar\u0131na hem tam zamanl\u0131 hem emek zamanl\u0131 bir istihdam sa\u011flayabilmenin yollar\u0131n\u0131 ar\u0131yoruz. Kooperatifi hem dayan\u0131\u015fmac\u0131 ekonomik bir model olarak, hem bir \u00f6rg\u00fctlenme alan\u0131 olarak hem de herkesi bir araya getiren sosyal bir yap\u0131 gibi g\u00f6r\u00fcyoruz.<\/p>\n\n\n\n

Herkes her i\u015fle ilgileniyor<\/strong><\/h3>\n\n\n\n

Kooperatif\u2019deki arkada\u015flar olarak daha \u00f6nce patronlu i\u015flerde \u00e7al\u0131\u015f\u0131yordunuz\u2026 \u015eimdi patronsuz bir emek s\u00fcrecindesiniz. Peki ikisinin aras\u0131ndaki farklar\u0131 bize anlatabilir misin? YerDeniz Kooperatifi ba\u015fka bir d\u00fcnya m\u00fcmk\u00fcn\u00fcn neresinde ?<\/strong><\/p>\n\n\n\n

\u00d6zellikle patronlu yap\u0131larda biraz daha rahats\u0131n asl\u0131nda, uzmanla\u015fmayla birlikte i\u015fin b\u00fct\u00fcn boyutuyla ilgilenmiyorsun, kendinle ilgili k\u0131s\u0131mlarla ilgileniyorsun. Ama burada biz, herkesin her i\u015fle ilgilenmesi gerekti\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyoruz. \u0130\u015fler konusunda uzmanla\u015fmaya kar\u015f\u0131y\u0131z ve kendi aram\u0131zda rotasyon uyguluyoruz. Birisi sadece mali i\u015fleri \u00f6\u011frensin, s\u0131rf ona baks\u0131n de\u011fil, en fazla dokuz ay sonra mali i\u015fleri b\u0131raks\u0131n, \u00fcr\u00fcn \u2013 \u00fcretici \u00e7al\u0131\u015fs\u0131n istiyoruz. Dolay\u0131s\u0131 ile asl\u0131nda o i\u015fi, patronlu yap\u0131daki gibi monoton,  insan\u0131 s\u0131kan, geren yap\u0131s\u0131ndan \u00e7\u0131kar\u0131p, herkesin kendini daha rahat hissedece\u011fi, hata yapmaktan korkmayaca\u011f\u0131 bir modeli kurgulamaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131yoruz. Ayr\u0131ca kapitalist bir sistemde dayan\u0131\u015fmac\u0131 bir ekonomiyi hayata ge\u00e7irmeye \u00e7al\u0131\u015farak risk al\u0131yorsun. \u0130\u015flerin oturmas\u0131, kiras\u0131n\u0131, vergisini vb. giderlerini kar\u015f\u0131lamas\u0131, bir yandan ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131n\u0131 koruyarak fon vs. almadan i\u015fleri s\u00fcrd\u00fcrmek kolay olmuyor tabii. \u00dccretli \u00e7al\u0131\u015fan olsan bunlar\u0131 pek d\u00fc\u015f\u00fcnmezsin. Kooperatif d\u00fckkan\u0131 hafta i\u00e7i saat 12.00 ile 20.00 aras\u0131 hizmet veriyor. Bu ay hafta sonlar\u0131 kapatal\u0131m,  \u0130BB\u2019nin a\u00e7t\u0131\u011f\u0131 \u00fcretici ve kooperatifler pazar\u0131na daha \u00e7ok emek verelim dedik. \u00c7al\u0131\u015fma saatlerimizi kendimiz belirledi\u011fimiz i\u00e7in bizi yormayacak,  bizi \u00fczmeyecek bir \u015fekilde yap\u0131yoruz ve b\u00f6ylelikle Kooperatif\u2019e severek, isteyerek geliyoruz. Ayr\u0131ca burada dostane bir ortam var, hata yapmaktan korkmuyoruz, birlikte \u00f6\u011freniyoruz. T\u00fcm kararlar\u0131m\u0131z\u0131 konsens\u00fcsle al\u0131yoruz, bir ki\u015finin bile itiraz\u0131 dikkate al\u0131n\u0131yor burada.<\/p>\n\n\n\n

Ba\u015fka t\u00fcrl\u00fc bir d\u00fcnya m\u00fcmk\u00fcn derken toplumsal cinsiyet de, emek ili\u015fkileri de giriyor bunun i\u00e7ine\u2026 Kendi ekonomimizi nas\u0131l dayan\u0131\u015fmac\u0131 bir temelde olu\u015fturaca\u011f\u0131m\u0131z da, \u00fcreticilerle, do\u011fayla kurdu\u011fumuz ili\u015fkiler de giriyor bunun i\u00e7ine. Ba\u015fka bir d\u00fcnyay\u0131 tek ba\u015f\u0131m\u0131za de\u011fil elbette k\u0131r ve kent yoksullar\u0131n\u0131n bir araya gelerek var edebilece\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyoruz. Bunu da biraz ete kemi\u011fe b\u00fcr\u00fcnd\u00fcrerek K\u0131r Kent A\u011f\u0131\u2019na kat\u0131ld\u0131k. Ortak sorunlar\u0131m\u0131za ortak \u00e7\u00f6z\u00fcmler ar\u0131yor, k\u0131rla kenti nas\u0131l yak\u0131nla\u015ft\u0131rabilece\u011fimize kafa yoruyoruz. A\u011f\u0131n bile\u015fenlerinden herhangi birinin derdinin hepimizin derdi oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcnerek yol almaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131yoruz.<\/p>\n\n\n\n

<\/div><\/div><\/div>\n\n\n\n

Temiz g\u0131daya adil fiyatlarla ula\u015fmak<\/strong><\/h3>\n\n\n\n

Gezi sonras\u0131 forumlarla iyice g\u00fcn y\u00fcz\u00fcne \u00e7\u0131kan ve pop\u00fcler olan bir mevzu var. Organik beslenme\u2026 Do\u011fa bilinci ekseninde k\u0131rsala bir d\u00f6n\u00fc\u015f hali var. Her g\u00fcn yeni bir yer a\u00e7\u0131l\u0131yor \u00fcr\u00fcn satan. Ama fiyatlara bak\u0131nca bunun bir yan\u0131n\u0131n da s\u0131n\u0131fsal bir hale b\u00fcr\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc de tart\u0131\u015f\u0131yor \u00e7evreler. Kent yoksullar\u0131 ile k\u0131r yoksullar\u0131n\u0131 bir araya getiriyorsunuz. Siz YerDeniz Kooperatifi olarak \u00fcr\u00fcn fiyatlar\u0131 konusunda neler yap\u0131yorsunuz? Kent yoksullu\u011funun git gide artt\u0131\u011f\u0131, ekonomik krizin iyice patlad\u0131\u011f\u0131 \u015fu d\u00f6nemde?<\/strong><\/p>\n\n\n\n

G\u0131da fiyatlar\u0131n\u0131 ger\u00e7ekten \u00e7ok \u00f6nemsiyoruz. Arac\u0131y\u0131 ortadan kald\u0131rmam\u0131z\u0131n temel sebeplerinden birisi bu. Hem \u00fcreticinin eme\u011finin kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 almas\u0131 hem de kent yoksullar\u0131n\u0131n sa\u011fl\u0131kl\u0131, temiz g\u0131dalara adil fiyatla ula\u015fmas\u0131 i\u00e7in \u00e7aba sarf ediyoruz. Kooperatif d\u00fckkan\u0131nda sat\u0131lan \u00fcr\u00fcnlerin \u00fczerine y\u00fczde 18 gibi bir oran koyuyoruz biz. Bu oranda d\u00fckkan kiras\u0131, vergiler, faturalar vb. masraflar\u0131 kar\u015f\u0131lamak i\u00e7in.   Zaman zaman sat\u0131\u015f fiyatlar\u0131m\u0131z\u0131 b\u00fcy\u00fck zincir marketlerdeki fiyatlarla kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131r\u0131yoruz, baz\u0131 \u00fcr\u00fcnlerde fiyat fark\u0131m\u0131z olsa bile \u00e7o\u011fu \u00fcr\u00fcnde neredeyse ayn\u0131 fiyatlar \u00e7\u0131k\u0131yor kar\u015f\u0131m\u0131za. Kooperatiften al\u0131nan her bir \u00fcr\u00fcn\u00fcn y\u00fczde 80\u2019i do\u011frudan \u00fcreticiye gidiyor. \u00dcreticinin, kendi yerelinde \u00fcretimine devam etmesine olanak sa\u011flam\u0131\u015f oluyoruz. \u00dcr\u00fcnlerimizin nas\u0131l \u00fcretildi\u011fini biliyor,  do\u011frudan \u00fcretim s\u00fcre\u00e7lerine dahil olabiliyor, \u00fcretici ile daha dostane ili\u015fkiler kurabiliyoruz.  Kat\u0131l\u0131mc\u0131 Onay Sertifikasyon sistemini hayata ge\u00e7irirken, neyin, nas\u0131l, ne kadar ve kim i\u00e7in \u00fcretilece\u011fine birlikte karar verebiliyoruz. \u00d6n \u00f6demeli \u00fcr\u00fcn alarak \u00fcr\u00fcn\u00fcn daha uygun fiyatl\u0131 olabilmesini sa\u011flayabiliyoruz. Ancak \u00fcr\u00fcn fiyatlar\u0131n\u0131n buradaki en yoksulun bile alabilece\u011fi bir seviyeye gelmesi i\u00e7in, bu \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n biraz daha yayg\u0131nla\u015fmas\u0131 gerekiyor. \u015eu anda \u0130stanbul\u2019da kurulan kooperatiflerin say\u0131s\u0131 otuz be\u015f civar\u0131. \u0130stanbul\u2019un n\u00fcfusunu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrsek bu say\u0131 olduk\u00e7a yetersiz. \u00dcretici g\u00f6nderdi\u011fi \u00fcr\u00fcnlerin belki y\u00fczde otuzunu b\u00f6ylesi kolektif, dayan\u0131\u015fmac\u0131 yap\u0131larda eritebiliyor. Geri kalan\u0131n\u0131 maalesef marketlere ve yereldeki t\u00fcccarlara satmak zorunda kal\u0131yor. Dolay\u0131s\u0131 ile bizim gibi \u00e7al\u0131\u015fan yap\u0131lar\u0131 ne kadar artt\u0131rabilirsek, \u00fcr\u00fcn fiyatlar\u0131n\u0131 da d\u00fc\u015f\u00fcrebilece\u011fimize inan\u0131yoruz. Bu s\u0131n\u0131f temelli \u00e7al\u0131\u015fmalardan biri de \u0130BB\u2019nin kurdu\u011fu \u00fcretici ve kooperatifler pazar\u0131. \u0130BB, \u0130stanbul\u2019un \u00e7eperinde tar\u0131m\u0131 yeniden aya\u011fa kald\u0131rmak,  yeni bir g\u0131da rejimi tesis etmek amac\u0131yla yola \u00e7\u0131kt\u0131. \u0130stanbul\u2019un il\u00e7elerinden on birinde tar\u0131m yap\u0131labilir arazilerin oldu\u011fu tespit edildi. \u0130BB \u00fcreticilere \u00e7e\u015fitli e\u011fitimler verdi,  fide ve g\u00fcbre da\u011f\u0131tt\u0131 ve \u00fcrettikleri \u00fcr\u00fcnler i\u00e7in bu pazarlar\u0131n a\u00e7\u0131lmas\u0131na vesile oldu. \u0130leri de toprak ve su analizleri yap\u0131larak \u00fcreticilerin temiz \u00fcretime ge\u00e7i\u015flerinin sa\u011flanaca\u011f\u0131 uzun vadeli bir proje bu. Biz de bu pazarlarda Anadolu\u2019daki \u00e7e\u015fitli kad\u0131n kooperatifleri i\u00e7in dayan\u0131\u015fma ama\u00e7l\u0131 tezgah a\u00e7\u0131yor, onlar ad\u0131na onlar\u0131n \u00fcr\u00fcnlerinin \u0130stanbul halk\u0131yla bulu\u015fmas\u0131n\u0131 sa\u011fl\u0131yoruz. \u0130stanbul genelinde a\u00e7\u0131lan bu pazarlar\u0131n say\u0131s\u0131n\u0131n artmas\u0131 ve yayg\u0131nla\u015fmas\u0131n\u0131n, fiyatlar\u0131 a\u015fa\u011f\u0131 \u00e7ekebilece\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyoruz.<\/p>\n\n\n\n

Kooperatifler ihtiya\u00e7 temelli olmal\u0131<\/strong><\/h3>\n\n\n\n

Kooperatiflerin say\u0131s\u0131 artarken kad\u0131nlar bu yap\u0131n\u0131n neresinde yer al\u0131yorlar ?<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Evet son d\u00f6nemlerde \u00e7ok fazla kooperatif a\u00e7\u0131ld\u0131. Hani bu bazen beni de korkutuyor. Mevcut iktidar partileri, muhalefet partileri arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla, belediyeler \u00fczerinden kooperatifler a\u00e7\u0131l\u0131yor. 80\u2019lerde yap\u0131 kooperatiflerinin ba\u015f\u0131na gelenler, kooperatif\u00e7ili\u011fin uzun s\u00fcre tukaka edilmesine yol a\u00e7m\u0131\u015ft\u0131, \u015fimdi g\u0131da kooperatifleri i\u00e7in benzer bir s\u00fcre\u00e7 s\u00f6z konusu. Kooperatifler, ihtiya\u00e7 temelli a\u00e7\u0131lmad\u0131\u011f\u0131 s\u00fcrece varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 devam ettirmesi ve ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131n\u0131 korumas\u0131 \u00e7ok zor. \u00d6zellikle siyasi yap\u0131lar eliyle a\u00e7\u0131l\u0131yorsa kooperatif, te\u015fviklerle, desteklerle ayakta kalabiliyor ve bu destekler kesildi\u011finde ne yaz\u0131k ki ayakta kalam\u0131yor. Dolay\u0131s\u0131yla bunu a\u015fabilecek, kendi \u00f6z g\u00fcc\u00fcyle var olabilecek yap\u0131lar\u0131 geli\u015ftirebilirsek \u00e7ok daha iyi olacak diye d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum. K\u0131rdaki kad\u0131nlar\u0131n kendi ekonomik ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131n\u0131 sa\u011flamak i\u00e7in kad\u0131n kooperatifleri a\u00e7\u0131l\u0131yor ama ne yaz\u0131k ki kad\u0131n kooperatifleri eri\u015fte, tarhana, re\u00e7el \u00fc\u00e7geninden ileriye gidemiyor. Kad\u0131nlara bi\u00e7ilen mevcut roller, kooperatif\u00e7ilikle de devam ediyor. Kad\u0131n evde tarhanas\u0131n\u0131 yapar, re\u00e7elini yapar ve bunu kooperatifte de yapar, satar mant\u0131\u011f\u0131 var. Herkes ayn\u0131 \u015feyleri \u00fcretince, \u00fcretilen \u00fcr\u00fcnlerin de\u011ferleri hakketti\u011fi yeri bulam\u0131yor. Biz mesela Kooperatif d\u00fckkan\u0131nda ayn\u0131 \u00fcr\u00fcnden ancak iki ya da \u00fc\u00e7 kooperatife yer verebiliyoruz. D\u00f6rt, be\u015f \u00e7e\u015fit eri\u015fte rafa koyam\u0131yoruz mesela. Kendi yerelinin dinamiklerine g\u00f6re \u00fcretim s\u00fcrecinin belirlendi\u011fi, ihtiya\u00e7 temelli kad\u0131n kooperatiflerinin olmas\u0131 bu k\u0131s\u0131r d\u00f6ng\u00fcy\u00fc a\u015facakt\u0131r diye d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum.<\/p>\n\n\n\n

\u00dcr\u00fcn al\u0131rken kad\u0131n kooperatiflerini tercih ediyoruz<\/strong><\/h3>\n\n\n\n

\u00dcreticiden ya da di\u011fer kooperatiflerden \u00fcr\u00fcn al\u0131rken neleri g\u00f6zetiyorsunuz?<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Bazen \u00fcr\u00fcn \u00fczerinden \u00fcretici ar\u0131yoruz, bazen de \u00fcreticinin \u00fcr\u00fcnleri \u00fczerinden de\u011ferlendirme yap\u0131yoruz. Mesela mercimek alaca\u011f\u0131z, e\u011fer \u00fcretici \u00f6rg\u00fctl\u00fc \u00fcretici ise kad\u0131n kooperatifi ise tercih nedenimiz oluyor. K\u0131rda ve kentte \u00f6rg\u00fctlenmenin \u00fcr\u00fcn\u00fcn s\u00fcreklili\u011finin sa\u011flanmas\u0131nda \u00f6nemli oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyoruz. E\u011fer \u00fcr\u00fcnle ilgili \u00f6rg\u00fctl\u00fc \u00fcretici yoksa, k\u00fc\u00e7\u00fck aile i\u015fletmelerinden \u00fcr\u00fcn alabiliyoruz. Orada da mesela gelir y\u00f6netimini kim yap\u0131yor, kad\u0131n, \u00e7ocuk ve do\u011fa s\u00f6m\u00fcr\u00fcs\u00fc var m\u0131 gibi kriterlere bak\u0131yoruz. Bir \u00fcr\u00fcn \u00fcretici formumuz var. O formumuzda \u00fcretim s\u00fcre\u00e7lerinden, \u00fcretimin geri plan\u0131ndaki sorulara de\u011fin pek \u00e7ok soru soruyoruz. Bizler asl\u0131nda \u00fcretim s\u00fcre\u00e7lerine yabanc\u0131la\u015ft\u0131k, anlamaya, do\u011fru sorular\u0131 sormaya \u00e7abal\u0131yoruz. Ka\u00e7 metre kare arazide \u00fcretim yap\u0131yorsun? Ne \u00fcretiyorsun? Nas\u0131l \u00fcretiyorsun? Hangi g\u00fcbreyi kullan\u0131yorsun?  Kulland\u0131\u011f\u0131n bir tar\u0131m ilac\u0131 var m\u0131? vb. sorular sorarak \u00fcreticinin beyan\u0131n\u0131 esas alm\u0131\u015f oluyoruz. B\u00fct\u00fcn bu sorular\u0131 sorduktan sonra gelen cevaplar\u0131 kolektif toplant\u0131lar\u0131m\u0131zda de\u011ferlendiriyoruz. \u00dcreticiyle \u00e7al\u0131\u015fma karar\u0131n\u0131 ortakla\u015farak veriyoruz. Bazen t\u00fcm bu kriterlerin d\u0131\u015f\u0131nda \u00e7al\u0131\u015fma karar\u0131 verdi\u011fimiz \u00fcreticiler de oluyor. Mesela G\u00fcle\u00e7k\u00f6y de mevsimlik tar\u0131m i\u015f\u00e7isi \u00fc\u00e7 aile bir araya geliyorlar. B\u00f6lgenin niteli\u011finden dolay\u0131 \u015firket kuruyorlar ve mevsimlik tar\u0131m i\u015f\u00e7isi olarak ba\u015fka b\u00f6lgelere gitmek yerine kendi yerellerinde \u00fcretim yap\u0131yorlar. Biz bu t\u00fcr olu\u015fumlar\u0131 da destekliyoruz \u00e7\u00fcnk\u00fc mevsimlik tar\u0131m meselesi hepimiz i\u00e7in can yak\u0131c\u0131 bir nokta.<\/p>\n\n\n\n

Bir kad\u0131n birimimiz var<\/strong><\/h3>\n\n\n\n

Hemen hemen hepsi kad\u0131n eme\u011fi \u00fczerinden \u015fekillenen bir \u00fcretim s\u00fcreci ve ili\u015fkisi olan g\u0131da alan\u0131nda YerDeniz Kooperatifi\u2019nin kad\u0131n m\u00fccadelesi ile ilgili tutumu nedir? Ortak s\u00f6z\u00fcn\u00fcz var m\u0131?<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Bizler hepimiz kad\u0131n \u00f6zg\u00fcrl\u00fck m\u00fccadelesinin i\u00e7inde yer alan kad\u0131nlar\u0131z. O y\u00fczden kendi modelimizde kad\u0131nlarla ilgili konular\u0131 kad\u0131n hareketinden ald\u0131\u011f\u0131m\u0131z ilhamla kendimiz yazd\u0131k. Mesela kad\u0131nlara y\u00f6nelik su\u00e7larda, kad\u0131n beyan\u0131 esast\u0131r diyoruz. Bir kad\u0131n birimimiz var. Kad\u0131nlara ilgili meseleleri kad\u0131nlar olarak konu\u015fuyoruz sonucu kooperatife deklere ediyoruz, erkeklerle tart\u0131\u015fm\u0131yoruz. Diyelim ki bir taciz vakas\u0131 var, kad\u0131nlarla h\u0131zl\u0131ca toplan\u0131p karar al\u0131yoruz ve direk uyguluyoruz. K\u0131nama, uzakla\u015ft\u0131rma gibi \u00e7e\u015fitli yapt\u0131r\u0131mlar\u0131m\u0131z var. Ayr\u0131ca Kooperatifimiz LGBT\u0130+ lar i\u00e7in dost mekanlardan birisi. \u015eugar mekan\u0131z. \u00dcretici ziyaretlerimiz de kad\u0131nlarla ayr\u0131 toplant\u0131lar yap\u0131yoruz. Sorunlar\u0131m\u0131z\u0131 sadece kad\u0131nlar olarak konu\u015fmaya, birbirimizden \u00f6\u011frenmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131yoruz. Kad\u0131nlar aras\u0131nda dayan\u0131\u015fmay\u0131 y\u00fckseltiyoruz.<\/p>\n\n\n\n

Kad\u0131n kooperatiflerinin sorunlar\u0131na yakla\u015f\u0131m\u0131n\u0131z nedir? Birlikte \u00e7\u00f6zd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcz sorunlar oluyor mu?<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Tabii ki. Mesela Devrek Kooperetifi bu\u011fdaylar\u0131n\u0131 un haline getirmek i\u00e7in g\u00fcne\u015f enerjili ta\u015f de\u011firmen yapt\u0131. G\u00fcne\u015f panelleri kurulurken bir enerji kooperatifinden destek alm\u0131\u015flar. Fakat enerji kooperatifi kad\u0131nlarla s\u00f6zle\u015fmeleri imzalam\u0131\u015f, g\u00fcne\u015f panellerini kurmu\u015f ama enerji m\u00fcsaadelerini almam\u0131\u015f. \u0130\u015f bitmeden \u00fccret talep etmi\u015f. Enerji m\u00fcsaadeleri konusunda bize ba\u015fvurmu\u015flard\u0131. Biz de elektrik m\u00fchendisi bir arkada\u015f\u0131m\u0131zla konu\u015farak, enerji m\u00fcsaadelerinin al\u0131nmas\u0131 konusunda destek olduk. Onun d\u0131\u015f\u0131nda Defne Kooperatifi\u2019ne etiket konusunda elimizden geldi\u011fince destek olmaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131k. Bir keresinde kooperatiflerinin kap\u0131s\u0131 k\u0131r\u0131lm\u0131\u015ft\u0131, etiketleri y\u0131rt\u0131lm\u0131\u015f, zarar g\u00f6rm\u00fc\u015ft\u00fc, bize \u00fcr\u00fcn yollayamad\u0131lar. A\u00e7\u0131k\u00e7as\u0131 ben kad\u0131nlar\u0131n ekonomik olarak g\u00fc\u00e7lenmesini istemeyen erkeklerin bu sald\u0131r\u0131y\u0131 yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum. Kad\u0131nlar\u0131 zor bir durumda b\u0131rakmaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131lar. \u00c7\u00fcnk\u00fc kad\u0131nlar ekonomik ve dayan\u0131\u015fmac\u0131 bir modeli geli\u015ftirdiler. \u00dcr\u00fcn \u00fcretiyor, kendi ekonomilerini yapabiliyorlard\u0131.  Kad\u0131nlar\u0131n bir k\u0131sm\u0131 hi\u00e7 okuma yazma bilmiyor.  Kad\u0131nlar\u0131n kendi ayaklar\u0131n\u0131n \u00fczerinde durmas\u0131, kendi ekonomilerini kurmas\u0131 muhtemelen erkeklerin zoruna gitti.<\/p>\n\n\n\n

Bahsetti\u011fimiz \u00fczere kooperatiflerin y\u00fcz\u00fc kad\u0131n asl\u0131nda. Bu patriyarka i\u00e7in tehlike olu\u015fturuyor diyebilir miyiz? Kad\u0131n eme\u011fi s\u00f6m\u00fcr\u00fclebilen bir \u015fey ve kad\u0131nlar\u0131n kendi emeklerini kendi i\u00e7in kullanmas\u0131 yerelde erkeklerin zoruna  gidiyor olabilir mi?<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Kad\u0131nlar\u0131n ekonomik olarak orada kendini var etmesi, oradaki erkekler i\u00e7in korkulu bir r\u00fcya. Elbette ki erkekler iktidar alanlar\u0131n\u0131 kaybetmek istemiyorlar.<\/p>\n\n\n\n

Pandemide bir sohbet mek\u00e2n\u0131 oldu<\/strong><\/h3>\n\n\n\n

YerDeniz hayalleri ile yola \u00e7\u0131km\u0131\u015f bir kooperatif. Hayallerinize ne kadar yakla\u015ft\u0131n\u0131z ve \u00f6n\u00fcn\u00fcz\u00fc g\u00f6rebiliyor musunuz?<\/strong><\/p>\n\n\n\n

\u00c7ok yakla\u015famad\u0131k asl\u0131nda. G\u0131da alan\u0131nda belli bir yere geldik fakat bu sene ya\u015fanan kurakl\u0131k, iklim de\u011fi\u015fimi ile g\u0131da \u00fcretiminin ileriki d\u00f6nemlerde neye evrilece\u011fini hi\u00e7 birimiz bilmiyoruz. \u00c7ok ciddi belirsizlikler var. \u00c7\u00fcnk\u00fc mevsim d\u00f6ng\u00fcleri de\u011fi\u015fti. Eskiden Haziran\u2019da hasat edilen \u00fcr\u00fcnler \u015fimdi A\u011fustos\u2019ta \u00e7\u0131kmaya ba\u015flad\u0131. Bir sonraki a\u015famada ne olacak onu bilmiyoruz. Gelecekte, biz herkesin eme\u011finin kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 alabildi\u011fi, g\u00fcvenceli \u00e7al\u0131\u015fmay\u0131 sa\u011flayabildi\u011fimiz, bir yap\u0131y\u0131 hayata ge\u00e7irmeyi d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyoruz. Teknik elemanlar olarak halktan yana bir mimarl\u0131k, m\u00fchendislik yapmak istiyoruz. Kooperatif mekanlar\u0131n\u0131n sosyal mekanlar haline gelmesini istiyoruz. \u0130nsanlar\u0131n hem gelip g\u0131das\u0131n\u0131 alabildi\u011fi, hem de sosyalle\u015febildi\u011fi bir mekan olmas\u0131n\u0131 sa\u011flamaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131yoruz. Mesela pandemide buras\u0131 \u00f6yle bir alan oldu ve pek \u00e7ok insan\u0131 rahatlatt\u0131. Evde kalman\u0131n, s\u00fcrekli yaln\u0131zl\u0131\u011f\u0131n bir panzehiri gibi oldu buras\u0131. Kooperatif birlikte sohbet etti\u011fimiz, \u00e7ay i\u00e7ti\u011fimiz ve pandeminin getirdi\u011fi o kapal\u0131l\u0131k halini birlikte a\u015ft\u0131\u011f\u0131m\u0131z bir yer oldu. \u00c7ocuk bak\u0131m\u0131, ya\u015fl\u0131 bak\u0131m\u0131 gibi di\u011fer faaliyet alanlar\u0131n\u0131 devreye sokmak istiyoruz. Pandemiden \u00f6nce mahalleli ile burada birlikte tur\u015fu kurduk. Mahalleyle ba\u011f\u0131n\u0131 g\u00fc\u00e7lendiren ve insanlara o bilgi payla\u015f\u0131m\u0131n\u0131 sa\u011flayabilecek alan\u0131 hep birlikte geli\u015ftirmek istiyoruz. \u015eimdi her \u015fey \u00fccretli oldu. Burada bilginin de asl\u0131nda payla\u015f\u0131labilir oldu\u011funu g\u00f6stermekte istiyoruz. Bizim \u00fcreticilerimiz buraya geldiler, peyniri, bal\u0131 anlatt\u0131lar. Bu t\u00fcr payla\u015f\u0131mlar\u0131 daha da art\u0131rabilece\u011fimiz ve g\u0131daya olan o yabanc\u0131la\u015fmay\u0131 ortadan kald\u0131racak, ekolojiye olan yabanc\u0131la\u015fmay\u0131 ortadan kald\u0131racak,  ba\u015fka t\u00fcrl\u00fc bir d\u00fcnyay\u0131 m\u00fcmk\u00fcn k\u0131lacak yap\u0131lar\u0131 geli\u015ftirmek istiyoruz. Herkese s\u00f6yl\u00fcyorum. Kooperatif\u00e7ilik hayallerle s\u0131n\u0131rl\u0131 bir \u015fey. Bizim hayallerimiz de ufkumuz da \u00e7ok geni\u015f.<\/p>\n\n\n\n

T\u00fcm bu imkanlar\u0131n yan\u0131 s\u0131ra zorluklar\u0131m\u0131z da var elbette. Mesela kooperatiflerin ticarile\u015fmesi meselesi var. Bunu nas\u0131l a\u015fabiliriz? Kad\u0131n kooperatiflerini nas\u0131l geli\u015ftirebiliriz?  Kooperatifleri siyasetlere ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131k ili\u015fkisinden nas\u0131l \u00e7\u0131karabiliriz? Bunlar\u0131n hepsini tart\u0131\u015f\u0131yoruz, geli\u015ftirmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131yoruz.<\/p>\n\n\n\n

Dayan\u0131\u015fmay\u0131 g\u00fc\u00e7lendirdik<\/strong><\/h3>\n\n\n\n

Son olarak k\u00fc\u00e7\u00fck bir kooperatif an\u0131n\u0131 payla\u015fman\u0131  istesek …<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Mesela pandemi d\u00f6nemi \u00fcreticileri zor durumda b\u0131rakt\u0131. \u0130BB \u00fcretici ve kooperatifler pazar\u0131 tam o d\u00f6nemde a\u00e7\u0131ld\u0131. \u0130stanbul\u2019a gelemeyen kooperatiflerle birlikte ortak bir model geli\u015ftirdik ve dayan\u0131\u015fmay\u0131 g\u00fc\u00e7lendirelim istedik. Sonra kad\u0131n kooperatiflerinden biri sayenizde bor\u00e7lar\u0131m\u0131z\u0131 \u00f6dedik dedi. Onlar\u0131n hayat\u0131na dokunmu\u015f olmak beni sevindirdi ger\u00e7ekten. Bir di\u011fer an\u0131m, \u015eahin Yurdu Kooperatifi\u2019yle ilgili. Ba\u015flang\u0131\u00e7ta zeytin ararken internetten buldu\u011fumuz bir kooperatifti. Ellerinde \u00fcr\u00fcn yoktu, biz alt\u0131 ay onlardan \u00fcr\u00fcn alamad\u0131k. Birlikte \u00e7al\u0131\u015fmaya ba\u015flad\u0131ktan sonra, biz herkese onlar\u0131 tavsiye ettik ve bug\u00fcn bu kooperatif olduk\u00e7a geli\u015fti, b\u00fct\u00fcn bir k\u00f6y onlar\u0131 parmakla g\u00f6steriyor, b\u00f6lgede model oldu.  Hakikaten iyi bir i\u015f yapm\u0131\u015f\u0131z diyoruz. Sonu\u00e7ta sen temas etmi\u015f oluyorsun. O temas\u0131n kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda da bir k\u00f6yde ki de\u011fi\u015fimi g\u00f6r\u00fcyorsun, bu mutluluk verici. Gitti\u011fimizde, t\u00fcm k\u00f6y bizi, bizden ilk \u00fcr\u00fcn alanlar, bizi \u0130stanbul\u2019a tan\u0131tanlar diye g\u00f6steriyorlar. O insanlar\u0131 tan\u0131tman\u0131z bir model haline getirmeniz bile dayan\u0131\u015fmay\u0131 b\u00fcy\u00fct\u00fcyor.<\/p>\n\n\n\n

Kaynak: https:\/\/www.kadinisci.org\/2021\/08\/24\/yerdeniz-buyuculeri-is-basinda-hata-yapmaktan-korkmuyor-birlikte-ogreniyoruz\/<\/a><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Nilg\u00fcn Kutal   nilgunkutal@gmail.com YerDeniz Kooperatifi, kent yoksullar\u0131 ile k\u0131r yoksullar\u0131n\u0131 birle\u015ftiriyor.  Kad\u0131nlar\u0131n k\u0131rsalda \u00fcretim ili\u015fkilerini yeniden \u015fekillendirmesinde katk\u0131da bulunuyor. Lgbti+<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":1625,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[4],"tags":[35,67,37,54,36],"gutentor_comment":0,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/yerdenizkooperatifi.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1623"}],"collection":[{"href":"https:\/\/yerdenizkooperatifi.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/yerdenizkooperatifi.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/yerdenizkooperatifi.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/yerdenizkooperatifi.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1623"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/yerdenizkooperatifi.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1623\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1627,"href":"https:\/\/yerdenizkooperatifi.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1623\/revisions\/1627"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/yerdenizkooperatifi.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/1625"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/yerdenizkooperatifi.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1623"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/yerdenizkooperatifi.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1623"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/yerdenizkooperatifi.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1623"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}