{"id":1678,"date":"2021-10-26T06:34:30","date_gmt":"2021-10-26T06:34:30","guid":{"rendered":"http:\/\/yerdenizkooperatifi.org\/?p=1678"},"modified":"2021-10-26T06:36:07","modified_gmt":"2021-10-26T06:36:07","slug":"brezilyada-kooperatif-ekonomileri-unisol-kooperatif-agi-carl-ratner","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/yerdenizkooperatifi.org\/index.php\/2021\/10\/26\/brezilyada-kooperatif-ekonomileri-unisol-kooperatif-agi-carl-ratner\/","title":{"rendered":"Brezilya\u2019da Kooperatif Ekonomileri, UNISOL Kooperatif A\u011f\u0131, Carl Ratner"},"content":{"rendered":"\n

25 Haziran 2015 tarihinde Brezilya\u2019n\u0131n Sao Paulo \u015fehrinde Unisol ad\u0131nda bir kooperatifi ziyaret ettim. \u0130lerici siyasi hareketin ve sendikal hareketin bir par\u00e7as\u0131 olan Unisol, Kooperatifler ve Dayan\u0131\u015fma \u0130\u015fletmeleri Birli\u011fi anlam\u0131na geliyor. Kooperatif, \u0130\u015f\u00e7i Partisi (PT) ile Metal \u0130\u015f\u00e7ileri Sendikas\u0131 taraf\u0131ndan kurulmu\u015f. Metal i\u015f\u00e7ileri sendikas\u0131, Amerikan \u0130\u015f\u00e7ileri Federasyonu\u2019na benzer \u015fekilde Merkez \u0130\u015f\u00e7iler Sendikas\u0131\u2019n\u0131n da bir \u00fcyesi ayn\u0131 zamanda. (daha fazla bilgi i\u00e7in, buraya<\/a> bakabilirsiniz)<\/p>\n\n\n\n

Unisol\u2019\u00fcn kooperatif modeli, \u0130talya\u2019daki siyasi partilerle ba\u011flant\u0131l\u0131 b\u00fcy\u00fck kooperatif yap\u0131lanmalar\u0131na benziyor. \u00d6rne\u011fin LEGA kooperatifi \u0130talyan Kom\u00fcnist Partisi\u2019ne ba\u011fl\u0131yd\u0131. Bu yap\u0131lar, \u015fah\u0131slar taraf\u0131ndan, yerel \u00f6rg\u00fctlenme \u00e7abalar\u0131yla kurulan Amerikan halk  kooperatiflerinden tamamen farkl\u0131 sistemler\/modeller. Brezilya ve \u0130talyan kooperatif sistemleri\/modelleri, Amerikan sisteminden\/modelinden \u00e7ok daha politik, yerel ve s\u0131n\u0131f odakl\u0131 yap\u0131lard\u0131r. \u0130\u015f\u00e7i partisi  ve Metal \u0130\u015f\u00e7ileri Sendikas\u0131, 1980\u2019lerde askeri diktat\u00f6rl\u00fc\u011fe kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kt\u0131lar. Metal \u0130\u015f\u00e7ileri Sendikas\u0131 ve \u0130\u015f\u00e7i Partisi, Kurtulu\u015f Psikolojisi\u2019nin yan\u0131 s\u0131ra Kurtulu\u015f Teolojisini de ara\u015ft\u0131rd\u0131lar. Bug\u00fcn, ziyaret etti\u011fim sendika i\u015f\u00e7ilere politik e\u011fitim veriyor. Lobi giri\u015fine diktat\u00f6rl\u00fckle ilgili bir afi\u015f as\u0131lm\u0131\u015f. \u0130\u015f\u00e7i Partisi politikalar\u0131n\u0131n, olumlu veya olumsuz \u015fekilde, Unisol\u2019\u00fcn kooperatif politikalar\u0131 \u00fczerinde \u00f6nemli bir etkisi var.<\/p>\n\n\n\n

T\u00fcm bunlar\u0131 bir araya getiren ki\u015fi, 2003-2011 y\u0131llar\u0131 aras\u0131nda Brezilya Cumhurba\u015fkan\u0131 olan Lula\u2019d\u0131r. Lula, Unisol\u2019\u00fc kuran Metal \u0130\u015f\u00e7ileri Sendikas\u0131\u2019n\u0131n ba\u015fkan\u0131yd\u0131. Ayr\u0131ca \u0130\u015f\u00e7i Partisi\u2019nin lideriydi. Ve Birle\u015fik \u0130\u015f\u00e7i Merkezi (CUT)\u2019nin kurulmas\u0131na yard\u0131m etmi\u015fti. 1996\u2019da Kooperatif \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 hakk\u0131nda bilgi almak i\u00e7in \u0130talya\u2019ya gitti. \u0130talyan kooperatiflerinin bulundu\u011fu Emilia Romagna b\u00f6lgesini ziyaret eden Lula daha sonra, \u0130talya\u2019daki \u00e7al\u0131\u015fma yasas\u0131 hakk\u0131nda Metal \u0130\u015f\u00e7ileri Sendikas\u0131\u2019na bilgi verdi. Lula ayr\u0131ca, Brezilya ulusal mevzuat\u0131n\u0131, \u0130talya \u00e7al\u0131\u015fma yasas\u0131 t\u00fcz\u00fc\u011f\u00fcne g\u00f6re yeniden d\u00fczenledi.<\/p>\n\n\n\n

1999 Ekonomik krizi, iflas eden \u015firketlerin kurtar\u0131lmas\u0131 i\u00e7in bir f\u0131rsat yaratt\u0131. Dayan\u0131\u015fma ekonomileri m\u00fcd\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcne sahip olan Brezilya h\u00fck\u00fcmetinin harekete ge\u00e7mesini tetikledi.  (H\u00fck\u00fcmetin dayan\u0131\u015fma ekonomileri ile ili\u015fkisi \u00e7eli\u015fkilidir, \u00e7\u00fcnk\u00fc kooperatifleri zay\u0131flatan \u015firket \u00e7\u0131karlar\u0131n\u0131 da dikkate almaktad\u0131rlar. Bunun bir \u00f6rne\u011fi, h\u00fck\u00fcmetin pek\u00e7ok kamu kurulu\u015funu \u00f6zelle\u015ftirmesi ve kamu \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131n\u0131n yerine \u00f6zel istihdam kurulu\u015flar\u0131n\u0131n s\u00f6zle\u015fmeli \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131n\u0131 getirmesidir.) Bu M\u00fcd\u00fcrl\u00fck, \u0130\u015f\u00e7i Partisi (PT) ve Birle\u015fik \u0130\u015f\u00e7i Merkezi taraf\u0131ndan baltaland\u0131. Her \u00fc\u00e7 kurum da iflas eden \u015firket \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131n\u0131 kooperatif \u00f6rg\u00fctlenmesine te\u015fvik ettiler. Brezilya kooperatiflerinin s\u0131n\u0131f temelli, politik y\u00f6nelimi budur. Ayr\u0131ca \u015firketlerden d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fclmeyen \u00e7ok say\u0131da kooperatif var.<\/p>\n\n\n\n

Kronolojik olarak, 2000 y\u0131l\u0131nda, kurtar\u0131lan i\u015fletmelerden Dayan\u0131\u015fma Ekonomileri ve Kooperatifler Birli\u011fi (Unisol)\u2019nin ilk temelleri at\u0131ld\u0131. Unisol kurucular\u0131 \u0130spanya\u2019daki Mondragon Kooperatifi\u2019ni ve \u0130talyan kooperatiflerini incelediler. Unisol, Sao Paulo\u2019da 2002 y\u0131l\u0131nda kuruldu ve 2004 y\u0131l\u0131nda Unisol Brezilya olarak \u00fclke \u00e7ap\u0131nda b\u00fcy\u00fcd\u00fc.<\/p>\n\n\n\n

Unisol \u015fimdilerde, toplam 800 resmi kooperatifin yan\u0131 s\u0131ra 7 milyon ortak ve 70.000 \u00e7al\u0131\u015fan\u0131 ile 25 geri kazan\u0131lm\u0131\u015f fabrikadan olu\u015fuyor. \u0130flas eden \u015firketlerdeki i\u015f\u00e7ilerin temellerini att\u0131\u011f\u0131 Unisol i\u00e7inde t\u00fcketici kooperatifleri de var. Ger\u00e7i t\u00fcketim kooperatifleri az\u0131nl\u0131kta olup, Unisol\u2019\u00fcn ana g\u00f6vdesini i\u015f\u00e7i kooperatifleri olu\u015fturmaktad\u0131r. ABD\u2019de de ise durum tam tersidir ve i\u015f\u00e7i kooperatifleri t\u00fcm kooperatiflerin sadece % 10\u2019udur.<\/p>\n\n\n\n

Brezilya\u2019daki tek kooperatif birli\u011fi Unisol de\u011fil. Unisol\u2019\u00fcn d\u0131\u015f\u0131nda pek \u00e7ok kooperatif var ve Unisol t\u00fcm kooperatifleri i\u00e7ermiyor. Brezilya\u2019da ayr\u0131ca kapitalist tarzda \u00fcretim yapan bir\u00e7ok kooperatif var. Tar\u0131msal ticaret kooperatifleri de bunlara dahil. ABD\u2019deki benzerleri gibi \u00e7al\u0131\u015f\u0131rlar (Ratner, 2015, b\u00f6l\u00fcm 1).<\/p>\n\n\n\n

13 Y\u00f6neticiden olu\u015fan genel meclis kooperatif ortaklar\u0131 taraf\u0131ndan belirlenir.<\/p>\n\n\n\n

Unisol i\u00e7inde \u00e7ok farkl\u0131 \u00e7al\u0131\u015fma alanlar\u0131 vard\u0131r: \u00e7ift\u00e7ilik, lokantac\u0131l\u0131k, pastanecilik, ar\u0131c\u0131l\u0131k, tar\u0131m, el sanatlar\u0131, zanaat, in\u015faat, meyve bah\u00e7ecili\u011fi, metalurji, geri d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm, turizm gibi\u2026<\/p>\n\n\n\n

Unisol, Uluslararas\u0131 Kooperatifler Birli\u011fi\u2019nin (ICA) bir \u00fcyesidir. Unisol Ba\u015fkan\u0131 ayn\u0131 zamanda ICA\u2019dad\u0131r. Unisol s\u0131n\u0131f k\u00f6kenli oldu\u011fundan, Uluslararas\u0131 Kooperatif Birli\u011fi\u2019nin siyasi tarafs\u0131zl\u0131\u011f\u0131na kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131k\u0131yor ve ICA\u2019n\u0131n Ulusal Kooperatifler Ticari Birli\u011fi, kapitalist kooperatifler, \u015firketler ve devlet kurumlar\u0131yla yak\u0131n ili\u015fkisini ele\u015ftiriyor. (Ratner, 2015, b\u00f6l\u00fcm 1).<\/p>\n\n\n\n

Unisol, Mondragon Kooperatifi\u2019yle e\u011fitim materyallerinin payla\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131 bir ili\u015fkide kurmu\u015ftur.<\/p>\n\n\n\n

Unisol kooperatifinin ortaklar\u0131n\u0131n, \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131n\u0131n \u00e7o\u011fu, Merkez \u0130\u015f\u00e7i Sendikas\u0131\u2019n\u0131n (CUT) \u00fcyesidir. Bu sendika, \u015firketlerde \u00e7al\u0131\u015fan sanayi i\u015f\u00e7ilerini temsil eder. Sendikaya \u00fcyelik eskiden zorunluydu ama \u015fimdi iste\u011fe ba\u011fl\u0131 hale getirildi.<\/p>\n\n\n\n

Geri D\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm \u00c7\u00f6p Kooperatifi<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Bu, Unisol\u2019\u00fcn olu\u015fturdu\u011fu k\u0131ymetli \u00e7al\u0131\u015fmalardan biri. Kooperatif ortaklar\u0131, bireysel olarak toplad\u0131klar\u0131 \u00e7\u00f6plerle ge\u00e7imlerini sa\u011flayan, geri d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fclebilir ve sat\u0131labilir \u00fcr\u00fcnler i\u00e7in geni\u015f \u00e7\u00f6p y\u0131\u011f\u0131nlar\u0131n\u0131 tarayan eski \u00e7\u00f6p toplay\u0131c\u0131lar\u0131yd\u0131. Sao Paulo\u2019nun kenar mahallelerinin birindeki belediye y\u00f6netimi, bu yoksul \u00e7\u00f6p toplay\u0131c\u0131lar\u0131ndan olu\u015fan bir geri d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm kooperatifi kurmak i\u00e7in fon olu\u015fturdu. Bir mekan ve ekipman sa\u011flayan belediye kooperatifle bir anla\u015fma yapt\u0131 ve bir personelini kooperatifi denetlemek i\u00e7in g\u00f6revlendirdi. Buna g\u00f6re, belediye hizmet alan\u0131 i\u00e7indeki \u00e7\u00f6p\u00fc kooperatife g\u00f6nderiyor, kooperatif \u00e7\u00f6p\u00fc i\u015fliyor, kategorize ediyor ve \u00e7e\u015fitli sekt\u00f6rlere sat\u0131yor. Kooperatif elde etti\u011fi geliri, belediyenin y\u00f6netti\u011fi bir fona yat\u0131r\u0131yor. Kooperatif \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131n\u0131n, \u00fccret ve maa\u015flar\u0131 bu fon \u00fczerinden kooperatif taraf\u0131ndan \u00f6deniyor. Kooperatiften emekli olanlar ise ayl\u0131klar\u0131n\u0131 belediyeden al\u0131yorlar.<\/p>\n\n\n\n

Bu, eski \u00e7\u00f6p toplay\u0131c\u0131lar\u0131n\u0131n, iyi ko\u015fullarda, birlikte \u00e7al\u0131\u015f\u0131p makul bir \u00fccret kazanmas\u0131n\u0131 sa\u011flamak i\u00e7in yap\u0131lan bir i\u015fletme. Kooperatif ortaklar\u0131n\u0131n hepsi i\u015fletme ile ilgili konular\u0131 g\u00f6r\u00fc\u015fmek \u00fczere ayl\u0131k genel kurul toplant\u0131lar\u0131na kat\u0131l\u0131rlar. Bu g\u00f6r\u00fc\u015fmelere personel sorunlar\u0131 da dahildir. Kooperatif ortaklar\u0131, kendi hesab\u0131na \u00e7al\u0131\u015fan, bireysel toplay\u0131c\u0131lardan \u00e7ok daha iyi durumdad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

\u00c7al\u0131\u015fma ko\u015fullar\u0131 son derece basittir. \u00c7\u00f6p\u00fcn a\u015fa\u011f\u0131 indirilmesinde, \u00e7\u00f6p\u00fcn geri d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm i\u00e7in plastik, metal, ka\u011f\u0131t vb. ayr\u0131lmas\u0131 gibi montaj hatt\u0131nda \u00e7al\u0131\u015fan yakla\u015f\u0131k 30 ortak bulunmaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Son zamanlarda, geri d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015f \u00fcr\u00fcnlerin piyasa de\u011feri d\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fcnden, baz\u0131 ortaklar ba\u015fka yerde daha y\u00fcksek \u00fccretli i\u015f aramak i\u00e7in kooperatifi b\u0131rakm\u0131\u015flar.<\/p>\n\n\n\n

Bu kooperatif \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131n\u0131n, belediye taraf\u0131ndan ba\u015flat\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 vurgulamak \u00f6nemli. Belediye ba\u015fkan\u0131 Birle\u015fik \u0130\u015f\u00e7i Merkezi\u2019nin (CUT) ba\u015fkan\u0131yd\u0131 ve i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n y\u00f6nelimini kooperatiflere \u00e7evirmek i\u00e7in Unisol ile birlikte \u00e7al\u0131\u015farak bu geri d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm kooperatifini kurdu. Bu kooperatifi  bireysel \u00e7\u00f6p toplay\u0131c\u0131lar\u0131 kurmad\u0131. Belediye, kooperatif ortaklar\u0131n\u0131n kullanmas\u0131 i\u00e7in gerekli ekipman\u0131, tesisi ve \u00e7\u00f6p\u00fc sa\u011flad\u0131. Belediye ayr\u0131ca emekli ortaklar\u0131n ayl\u0131klar\u0131n\u0131 da \u00f6d\u00fcyor.<\/p>\n\n\n\n

Uniforja Metalurji \u0130\u015f\u00e7ileri Kooperatifi<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Uniforja, Unisol\u2019daki en b\u00fcy\u00fck kooperatiftir. \u0130flas eden \u015firket sahibi olan aileden sat\u0131n al\u0131nd\u0131 ki Metal \u0130\u015f\u00e7ileri Sendikas\u0131 \u2013 Lula\u2019n\u0131n \u00f6nc\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcnde i\u015f\u00e7ileri \u015firketi sat\u0131n almaya te\u015fvik etti. Lula, i\u015f\u00e7ilerle \u015firket sahibi aile aras\u0131nda arabuluculuk yapmak i\u00e7in fabrikaya geldi. Aile i\u015f\u00e7ilerin maa\u015f\u0131n\u0131 iki y\u0131ld\u0131r \u00f6demiyordu. Anla\u015fma sonucunda i\u015f\u00e7ilere alacaklar\u0131 \u00fccretlerin yerine baz\u0131 makinalar\u0131 vermeyi kabul etti.<\/p>\n\n\n\n

\u0130\u015f\u00e7iler \u015firket i\u00e7in belirlenen sat\u0131\u015f bedeli i\u00e7in bankadan kredi \u00e7ektiler. Aileyle mutab\u0131k kal\u0131nan \u00fccreti aileye \u00f6dediler ve \u015firketi kooperatife d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrd\u00fcler.<\/p>\n\n\n\n

Uniforja, 300 ortaktan olu\u015fan k\u00fc\u00e7\u00fck bir sanayi kooperatifidir. Metal par\u00e7alar\u0131 i\u015fleyen ve \u015fekillendiren geni\u015f bir d\u00f6k\u00fcmhaneye sahiptir. \u0130\u015f\u00e7iler, erimi\u015f \u00e7eli\u011fin bir i\u015f\u00e7iden di\u011ferine ta\u015f\u0131nd\u0131\u011f\u0131 montaj hatt\u0131nda \u00e7al\u0131\u015f\u0131yorlar ve montaj hatt\u0131ndaki metali i\u015flemek ve ta\u015f\u0131mak i\u00e7in el ma\u015fas\u0131 kullan\u0131yorlar. \u015eu anda elektrik \u00fcretmek i\u00e7in kullan\u0131lacak yel de\u011firmenlerinin metal aksamlar\u0131n\u0131 yap\u0131yorlar. Farkl\u0131 metal \u00fcr\u00fcnler \u00fcretmek isteyen m\u00fc\u015fterilerle s\u00f6zle\u015fme yaparak i\u015f al\u0131yorlar.<\/p>\n\n\n\n

Uniforja klasik bir kooperatif yap\u0131s\u0131na sahip. Ortaklar, y\u00f6netim kurulunu genel kurulda belirliyorlar.<\/p>\n\n\n\n

Uniforja Kooperatifi\u2019ndeki \u00c7eli\u015fkiler<\/strong><\/p>\n\n\n\n

S\u00f6zle\u015fmeli \u00e7al\u0131\u015fmaya kar\u015f\u0131 g\u00fcvenceli i\u015f kapsam\u0131nda 300 kurucu ortak i\u015f\u00e7i ile kurulan kooperatif, s\u00f6zle\u015fmeli 150 i\u015f\u00e7i \u00e7al\u0131\u015ft\u0131r\u0131yor. \u00d6zetle, metal \u00fcr\u00fcnlere olan talep d\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fcnde, bu \u00e7al\u0131\u015fanlar kovulur. Haklar\u0131 ve menfaatleri yok, y\u00f6neticilerini se\u00e7emiyorlar, karar alma toplant\u0131lar\u0131na kat\u0131lam\u0131yorlar ve kurucu ortak i\u015f\u00e7ilerin maa\u015flar\u0131n\u0131n yar\u0131s\u0131 kadar bir \u00fccret al\u0131yorlar.<\/p>\n\n\n\n

Bu, kapitalist d\u00fczenin kooperatif i\u00e7 i\u015fleyi\u015fine girmesidir. Kurucu ortak i\u015f\u00e7iler, s\u00f6zle\u015fmeli i\u015f\u00e7ilerinin patronlar\u0131 olarak:<\/p>\n\n\n\n

D\u00fc\u015f\u00fck \u00fccretlerle kurucu ortaklara art\u0131 de\u011fer \u00fcretme,<\/p>\n\n\n\n

Ekonomideki k\u00f6t\u00fcye gidi\u015fi, tek kullan\u0131ml\u0131k yem olarak kullanma,<\/p>\n\n\n\n

Mal sahibi olarak s\u00f6zle\u015fmeli i\u015f\u00e7ilere kendilerinden farkl\u0131 \u00e7al\u0131\u015fma ko\u015fullar\u0131 sunmaktad\u0131rlar.<\/p>\n\n\n\n

Kooperatiflerin olu\u015fturdu\u011fu kooperatif ruhu, kooperatifteki bu s\u00f6zle\u015fmeli i\u015f\u00e7ileri kapsam\u0131yor. Kooperatiflerin, kurucu ortaklar\u0131yla birlikte \u00e7al\u0131\u015fan s\u00f6zle\u015fmeli i\u015f\u00e7ileri ekonomik durgunluk nedeniyle, i\u015ften \u00e7\u0131karmad\u0131klar\u0131n\u0131 iddia etmek yan\u0131lt\u0131c\u0131 olur.<\/p>\n\n\n\n

Mondragon ve d\u00fcnyadaki di\u011fer bir\u00e7ok kooperatif taraf\u0131ndan (\u00f6rne\u011fin, \u00c7in\u2019deki k\u00f6y kooperatiflerinde) bu iki kademeli (s\u00f6zle\u015fmeli ve tam zamanl\u0131) i\u015f\u00e7i sistemi kullan\u0131lmaktad\u0131r. Mondragon\u2019un 83.000 \u00e7al\u0131\u015fan\u0131n\u0131n \u00fc\u00e7te ikisi kooperatif orta\u011f\u0131 de\u011fildir ve kooperatife ba\u011fl\u0131 256 i\u015fletmenin yar\u0131s\u0131 \u015firkettir.<\/p>\n\n\n\n

Uniforja s\u00f6zc\u00fcs\u00fc de kooperatifteki ba\u015fka bir \u00e7eli\u015fkiden bahsetti. Ortaklar, y\u0131l sonunda ald\u0131klar\u0131 kar pay\u0131 da\u011f\u0131t\u0131mlar\u0131n\u0131 kooperatif sermayesine katmak yerine bireysel olarak k\u00e2r elde etmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131yorlar. Bu durum, kooperatife yeni teknolojinin sat\u0131n al\u0131nmas\u0131n\u0131 ve kooperatifin kapitalist \u015firketlerle rekabet etmesini zorla\u015ft\u0131r\u0131yor. (Kapitalistler k\u00e2rlar\u0131n\u0131 yeniden yat\u0131r\u0131ma y\u00f6nlendirmede zorluk \u00e7ekmezler, \u00e7\u00fcnk\u00fc onlar\u0131 i\u015f\u00e7ilerden zorla al\u0131rlar!)<\/p>\n\n\n\n

(Bu \u00e7eli\u015fkilerin hi\u00e7birinin ICA\u2019n\u0131n 7 kooperatif temel ilkesini ihlal etmedi\u011finin alt\u0131n\u0131 \u00e7izmek \u00f6nemlidir. Kooperatif, ortaklar\u0131n demokratik kat\u0131l\u0131m\u0131yla temel ihtiya\u00e7lar\u0131n kar\u015f\u0131lanmas\u0131 olarak tan\u0131mlan\u0131r. Ortaklar kooperatife s\u00f6zle\u015fmeli i\u015f\u00e7i almaya veya ilkelerinin 3. maddesi uyar\u0131nca k\u00e2r pay\u0131n\u0131 bireysel olarak da\u011f\u0131tmaya karar verebilirler.)<\/p>\n\n\n\n

\u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc \u00e7eli\u015fki ise, politik olan i\u015flerin apolitik hale getirilerek Unisol Kooperatifi\u2019ne zarar verilmesi.  \u00d6zellikle kooperatifin gen\u00e7 ortaklar\u0131, Unisol\u2019\u00fcn kurulu\u015fundaki ve i\u015fleyi\u015findeki politik arka plana \u00e7ok az ilgi duyuyorlar. Unisol ve geri kazan\u0131lan (kamula\u015ft\u0131r\u0131lan) i\u015fletmelerin kurulmas\u0131nda, Kurtulu\u015f Teolojisi veya Kurtulu\u015f Psikolojisi\u2019nden ziyade tarihsel i\u015f\u00e7i m\u00fccadelesi ve emekten yana, kooperatiften yana yer alan h\u00fck\u00fcmetin m\u00fccadelesi vard\u0131. Bug\u00fcn, kooperatif ortaklar\u0131 bu politikalar\u0131 devam ettirmek yerine, i\u015f yerinin teknik, organizasyonel konular\u0131na \u2013 planlama i\u015flerine, \u00fccretlerin belirlenmesine, genel kurullara, disiplin sorunlar\u0131na \u2013 daha fazla odaklanmaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Daha geni\u015f perspektifte ise, i\u015f\u00e7i sorunlar\u0131 ve siyasi partilerin politikalar\u0131yla ilgilenmiyorlar. Ancak bu politikalar do\u011frudan i\u015f kalitesini, ya\u015fam standartlar\u0131n\u0131 ve kooperatif ortaklar\u0131n\u0131n\/\u00e7al\u0131\u015fan i\u015f\u00e7ilerin ekonomik haklar\u0131n\u0131 do\u011frudan etkiliyor. Kooperatif ortaklar\u0131 bu merkezi politikalar\u0131n \u2013 neoliberalizmin \u2013 etkilerini hissediyorlar, ancak onlar \u00fczerine kafa yorup kontrol\u00fc ele almaya u\u011fra\u015fm\u0131yorlar.<\/p>\n\n\n\n

Kooperatif i\u00e7indeki bu \u00e7eli\u015fkiler, alternatif dayan\u0131\u015fma ekonomileri i\u00e7indeki derin kapitalist \u00e7\u00fcr\u00fcmeyi yans\u0131t\u0131yor.  Ben, bu \u00e7eli\u015fkilerin ancak sosyalist kooperatif politikalar\u0131 geli\u015ftirilerek \u00e7\u00f6z\u00fclebilece\u011fini savunuyorum. (FBES\u2019in ulusal forum web sitesindeki, ba\u015far\u0131l\u0131 bir tez \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131, Unisol\u2019un yan\u0131 s\u0131ra SENAES ve FBES\u2019in de kooperatif i\u015fleyi\u015finin nas\u0131l oldu\u011funu anlamam\u0131za yard\u0131mc\u0131 oluyor.) Bu kapitalizmin insanlar\u0131 birbirine yabanc\u0131la\u015ft\u0131ran \u00f6rt\u00fck, belirsiz t\u00fcrl\u00fc bi\u00e7imlerini derinlemesine analiz etmek demek ayn\u0131 zamanda. Bu kapsamda yap\u0131lan ve devam eden ele\u015ftiriler \u00fczerinden \u00dcniforja Kooperatifi i\u00e7inde ortaya \u00e7\u0131kan \u00e7eli\u015fkilerin tan\u0131mlanmas\u0131 ve giderilmesi i\u00e7in kooperatif refleksif olarak harekete ge\u00e7melidir. Sosyalist kooperatif politikalar\u0131, Uniforja\u2019n\u0131n kooperatif olmas\u0131n\u0131 sa\u011flayan yedi temel kooperatif ilkesinin eksikliklerinede ICA\u2019n\u0131n odaklanmas\u0131na vesile olacakt\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

\u00d6rne\u011fin, kooperatifin 3. ilkesi \u015f\u00f6yle der: \u201cOrtaklar, ihtiyat ak\u00e7esini ay\u0131rd\u0131ktan sonra ortaya \u00e7\u0131kan k\u00e2r pay\u0131n\u0131 a\u015fa\u011f\u0131daki ama\u00e7lar\u0131n herhangi biri veya tamam\u0131 i\u00e7in tahsis edebilirler; kooperatifi geli\u015ftirmek, kooperatife yedek fon olu\u015fturmak, kooperatif \u00fczerinden ortaklara fayda sa\u011flamak ve ortaklar\u0131n onaylad\u0131\u011f\u0131 di\u011fer faaliyetleri desteklemek.\u201d Bu, ilke son derece belirsizdir. Yedek fon yap\u0131lacak olas\u0131 i\u015flemlerden biridir ve bir gereklilik de\u011fildir. Dahas\u0131, yedek fonlar\u0131n tan\u0131ms\u0131z k\u0131s\u0131mlar\u0131  b\u00f6l\u00fcnemez olabilir. Bu durum kooperatif olmay\u0131 sa\u011flayacak olan yedek fonlar\u0131n \u00e7ok az\u0131n\u0131n\u0131n kullan\u0131lmas\u0131na izin verir.  Ve e\u011fer ortaklar tercih ederse, yedek fonlar\u0131 kolektif \u00e7\u0131karlar i\u00e7in de\u011fil, ortaklar\u0131n kat\u0131l\u0131mlar\u0131na g\u00f6re bireysel fayda essas\u0131yla kullanabilirler. Veya ortaklar, k\u00e2r paylar\u0131n\u0131 elden \u00e7\u0131karman\u0131n ba\u015fka bir yolunu se\u00e7ebilirler.<\/p>\n\n\n\n

Bu belirsizlikler ve k\u00e2r paylar\u0131n\u0131n bireysel kullan\u0131ma y\u00f6nelik da\u011f\u0131t\u0131lmas\u0131, ger\u00e7ek bir kooperatif i\u00e7in yol g\u00f6sterici de\u011fildir. Kooperatiflerin, \u00dcniforja\u2019da g\u00f6r\u00fcnen t\u00fcm \u00e7eli\u015fkileri kabul etmelerini ve hala kooperatif olarak nitelenmelerini sa\u011flar. Temel kooperatif ilkeleri gere\u011fince b\u00f6yle bir kooperatif i\u015fleyi\u015fi belirlenmi\u015fse, kooperatiflerin bu \u00e7eli\u015fkilerden ka\u00e7\u0131nmalar\u0131 zordur. Kooperatif ilkelerinde, s\u00f6zle\u015fmeli i\u015f\u00e7ilerin i\u015fe al\u0131nmas\u0131 ve onlara b\u00f6yle davran\u0131lmas\u0131na dair herhangi bir \u015fey bulunmuyor. Kooperatif \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131nda yer alanlar\u0131n, kooperatif orta\u011f\u0131 olmas\u0131 zorunlulu\u011fu yoktur. Sosyalist kooperatif politikas\u0131, kooperatif ilkelerindeki bu eksiklikleri ortaya koyacak ve daha \u00f6zel ve daha kapsaml\u0131 bir kolektif yap\u0131y\u0131 \u00f6ng\u00f6recektir (bkz. Ratner, 2015). \u00d6rne\u011fin, sosyalist kooperatif politikas\u0131, kendi eme\u011fine yabanc\u0131la\u015fan \u00fccretli emekten uzakla\u015fmay\u0131 savunacakt\u0131r. Bu, s\u00f6zle\u015fmeli \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131n i\u015fe al\u0131nmas\u0131n\u0131 ve i\u015f\u00e7ilerin kolayca i\u015ften \u00e7\u0131kar\u0131lmas\u0131n\u0131 \u00f6nleyecektir. \u00dcniforjia\u2019daki bir di\u011fer \u00e7eli\u015fki ise, \u0130\u015f\u00e7i Partisi\u2019nin uygulad\u0131\u011f\u0131 uzla\u015fmac\u0131 politikalar olabilir. Bu politikalar, bireysel \u00e7\u0131karlar do\u011frultusunda hareket eden kooperatiflerin neoliberal politikalara y\u00f6nelmesini ve Unisol\u2019\u00fcn kooperatif politikalar\u0131n\u0131 etkilemi\u015f olabilir. Bu konu ara\u015ft\u0131r\u0131lmak i\u00e7in \u00f6nemli bir konudur ve sosyal \u00f6rg\u00fctlenmeler i\u00e7indeki neoliberal uygulamalar\u0131 ele\u015ftiren sosyalist bir politikadan ilham al\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Ratner, C. (2015). Kooperatif ve Kooperatif\u00e7ilik Politikalar\u0131: Kooperatif ve Kooperatif\u00e7ilik Forumlar\u0131 ve Onlar\u0131 \u015eekillendiren Politikalar. N.Y .: Nova Yay\u0131nc\u0131lar\u0131.<\/em><\/p>\n\n\n\n

 http:\/\/www.geo.coop\/story\/cooperative-economics-brazil<\/strong> sitesinden \u00e7evrilmi\u015ftir.<\/h5>\n\n\n\n

Kaynak: http:\/\/isyandan.org\/makaleler\/brezilyada-kooperatif-ekonomileri-unisol-kooperatif-agi-carl-ratner\/<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

25 Haziran 2015 tarihinde Brezilya\u2019n\u0131n Sao Paulo \u015fehrinde Unisol ad\u0131nda bir kooperatifi ziyaret ettim. \u0130lerici siyasi hareketin ve sendikal hareketin<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":1782,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[4],"tags":[79,80,37],"gutentor_comment":0,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/yerdenizkooperatifi.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1678"}],"collection":[{"href":"https:\/\/yerdenizkooperatifi.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/yerdenizkooperatifi.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/yerdenizkooperatifi.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/yerdenizkooperatifi.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1678"}],"version-history":[{"count":7,"href":"https:\/\/yerdenizkooperatifi.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1678\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1795,"href":"https:\/\/yerdenizkooperatifi.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1678\/revisions\/1795"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/yerdenizkooperatifi.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/1782"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/yerdenizkooperatifi.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1678"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/yerdenizkooperatifi.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1678"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/yerdenizkooperatifi.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1678"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}