\u00d6rg\u00fctlenme ya\u015fam\u0131n kolayla\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131 ve sorunlar\u0131n \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fcnde kolektif bir y\u00f6ntemdir. Bundan dolay\u0131 \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131m\u0131z alanda \u00f6rg\u00fctlenmeyi ve \u00f6rg\u00fctl\u00fc \u00fcretici ile \u00e7al\u0131\u015fmay\u0131 \u00f6nemsiyoruz. Peki \u00f6rg\u00fctlenen \u00fcretici ile \u00e7al\u0131\u015fman\u0131n toplumsal faydalar\u0131 nelerdir? <\/p>\n\n\n\n
Neden Kooperatifleri Tercih ediyoruz? Kooperatif nedir?<\/strong><\/p>\n\n\n\n \u00d6rg\u00fctlenme en genel anlam\u0131 ile bireylerin ortak ihtiya\u00e7 ve ama\u00e7lar\u0131 i\u00e7in bir araya gelmesi olarak tan\u0131mlanabilir. Bir\u00e7ok \u00f6rg\u00fctlenme modeli vard\u0131r. Vak\u0131flar, dernekler, a\u011flar, kooperatifler vb. \u00dcreticiler ve yar\u0131-\u00fcreticiler i\u00e7in k\u0131r ve kentin birlikte d\u00f6n\u00fc\u015fmesi ve k\u0131r ve kent emek\u00e7ileri aras\u0131nda ili\u015fki kurmak i\u00e7in en uygun \u00e7at\u0131y\u0131 kooperatif olarak g\u00f6r\u00fcyoruz. Kooperatif \u00f6rg\u00fctlenmelerini te\u015fvik ediyoruz. <\/p>\n\n\n\n Bize g\u00f6re kooperatif ortak ekonomik, sosyal, k\u00fclt\u00fcrel ihtiya\u00e7lar\u0131n birlikte kar\u015f\u0131lanmas\u0131 amac\u0131yla g\u00f6n\u00fcll\u00fc olarak bir araya gelen insanlar\u0131n olu\u015fturdu\u011fu, demokratik i\u015fleyi\u015fe sahip, ba\u011f\u0131ms\u0131z ve \u00f6zerk \u00e7al\u0131\u015fan, dayan\u0131\u015fma ekonomisi olarak tan\u0131mlanan modellerden biridir. <\/p>\n\n\n\n \u00c7ok \u00e7e\u015fitli kooperatif modeli olabilir. Ancak bir kooperatif hi\u00e7bir zaman bir \u015firket gibi davranamaz veya y\u00f6netilemez. Kooperatiflerin \u015firket mant\u0131\u011f\u0131ndan farkl\u0131 olarak sahipleri ortaklar\u0131d\u0131r, ortaklar\u0131na hizmet ederler ve ortaklar\u0131 taraf\u0131ndan y\u00f6netilirler. Her orta\u011f\u0131n ortakl\u0131k pay\u0131 kadar de\u011fil 1 oy hakk\u0131 vard\u0131r. Ekonomik kurulu\u015flard\u0131r ama demokrasi, e\u015fitlik, adalet ve dayan\u0131\u015fma gibi vazge\u00e7ilmez ilkeleri vard\u0131r. Dayan\u0131\u015fma ve g\u00fcven olmazsa olmaz \u00f6zelliklerindendir.<\/p>\n\n\n\n \u00dcreticiler i\u00e7in kooperatif \u00e7at\u0131s\u0131 alt\u0131nda \u00f6rg\u00fctlenmenin avantajlar\u0131:<\/strong><\/p>\n\n\n\n \u00d6rg\u00fctl\u00fc \u00fcretimin yararlar\u0131<\/strong><\/p>\n\n\n\n Kooperatifler tek ba\u015f\u0131na \u00fcretim yapan \u00fcreticiler gibi piyasa ko\u015fullar\u0131na kar\u015f\u0131 savunmas\u0131z de\u011fillerdir. Kooperatif \u00fcretilen \u00fcr\u00fcn\u00fcn i\u015flenerek sat\u0131lmas\u0131n\u0131 sa\u011flayabildi\u011fi i\u00e7in gelir kooperatife kal\u0131r. Kooperatif gelir gider dengesinde gelir fazla ise bunu katk\u0131lar\u0131 oran\u0131nda ortaklar\u0131na payla\u015ft\u0131r\u0131r ve b\u00f6ylece \u00e7ift\u00e7inin geliri artar.<\/p>\n\n\n\n \u00dcr\u00fcnlerin t\u00fcccara sat\u0131lmay\u0131p arac\u0131s\u0131z olarak do\u011frudan t\u00fcketiciye ula\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131 \u00fcretici i\u00e7in eme\u011finin kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 almas\u0131 ve t\u00fcketici i\u00e7in de g\u00fcvenli olarak g\u0131daya ula\u015f\u0131lmas\u0131n\u0131 sa\u011flar<\/p>\n\n\n\n Tar\u0131msal girdilerin ve ekipmanlar\u0131n kooperatif \u00e7at\u0131s\u0131 alt\u0131nda ortakla\u015fa sa\u011flanmas\u0131ndan dolay\u0131 topra\u011f\u0131n\u0131 i\u015fleyemeyecek olan \u00e7ift\u00e7iler tekrar \u00fcretim yapmaya ba\u015flayabilirler. Ayr\u0131ca yereldeki i\u015fsizlik nedeniyle g\u00f6\u00e7 etmeyi d\u00fc\u015f\u00fcnen gen\u00e7 n\u00fcfus i\u00e7in de \u00fcretim ve i\u015fleme safhalar\u0131nda istihdam alanlar\u0131 a\u00e7\u0131lm\u0131\u015f olur.<\/p>\n\n\n\n \u00d6rg\u00fctl\u00fc \u00fcretim yapmak toprak ve suyun bir \u015firket ya da ki\u015finin yarar\u0131na de\u011fil b\u00f6lgede ya\u015fayan herkesin ortak kullan\u0131m\u0131na ve yarar\u0131na sunulmas\u0131n\u0131 olanakl\u0131 k\u0131lar. Bu \u015fekilde kaynaklar\u0131n sahiplenilmesi, kirlenmeye sebep olacak her t\u00fcrl\u00fc nedene kar\u015f\u0131 ortak bilin\u00e7 ve tav\u0131r geli\u015ftirilmesini sa\u011flayarak ekolojik \u00fcretim perspektifinin geli\u015fmesi i\u00e7in de neden yaratacakt\u0131r. <\/p>\n\n\n\n Yine tar\u0131m ve orman alanlar\u0131n\u0131n maden aramalar\u0131na a\u00e7\u0131ld\u0131\u011f\u0131, su kaynaklar\u0131n\u0131n enerji \u015firketlerine bedavaya verildi\u011fi bu d\u00f6nemde uluslararas\u0131 g\u00fcce kar\u015f\u0131 koyabilmek i\u00e7in de \u00f6rg\u00fctlenme ve \u00f6rg\u00fctl\u00fc hareket edebilme yetene\u011fi olduk\u00e7a \u00f6nemli.<\/p>\n\n\n\n \u0130\u015flerin birlikte ve ortakla\u015fa yap\u0131lmas\u0131 zaman tasarrufu sa\u011flayan bir durumdur. Kazan\u0131lan zaman \u00f6\u011frenmek ve \u00f6\u011frendiklerini payla\u015fmak a\u00e7\u0131s\u0131ndan kullan\u0131l\u0131r. Bir ki\u015finin sahip oldu\u011fu bilgiyi payla\u015fmas\u0131 bir di\u011feri i\u00e7in sorununu \u00e7\u00f6zmesi anlam\u0131na da gelir. Ortakla\u015f\u0131lan sorunlar i\u00e7in ise birlikte ak\u0131l y\u00fcr\u00fctmek ve \u00e7\u00f6z\u00fcmler bulmak yine \u00f6rg\u00fctl\u00fc hareket etmekle m\u00fcmk\u00fcn. Yarat\u0131lacak bu ar\u015fiv gelece\u011fe ta\u015f\u0131nabilecek \u00f6nemli bir birikimdir. Ki\u015finin yapabilirli\u011finden ba\u015flayan i\u015f b\u00f6l\u00fcm\u00fc zaman i\u00e7erisinde herkesin her \u015feyi yapabilece\u011fi noktaya gelebilir. Bu da birlikte \u00f6\u011frenme ve bilgiyi kolektif i\u00e7erisinde payla\u015fmaktan ge\u00e7er. Bu \u015fekilde ki\u015filerden ba\u011f\u0131ms\u0131z y\u00fcr\u00fcyen mekanizmalar yarat\u0131labilir.<\/p>\n\n\n\n Birlikte \u00fcretme s\u00fcreci ve birlikte \u00fcretti\u011fin insanlar\u0131n ihtiya\u00e7lar\u0131n\u0131 kar\u015f\u0131layabilmek i\u00e7in ortakla\u015fa \u00e7al\u0131\u015fmak. \u0130nsanlar\u0131n birbirine g\u00fcvenmemesinin tavsiye edildi\u011fi bu \u00e7a\u011fda yaln\u0131zla\u015fman\u0131n, kendini g\u00fc\u00e7s\u00fcz ve yetersiz hissetmenin \u00f6n\u00fcne ge\u00e7ebilecek belki de yegane ara\u00e7lar\u0131ndan biri \u00f6rg\u00fctlenmek. Birlikte yapman\u0131n g\u00fcc\u00fcn\u00fc ve g\u00fcvenini hissederek, ki\u015fisel \u00e7at\u0131\u015fmalar yerine demokratik ve adaletli \u00e7\u00f6z\u00fcm yollar\u0131 bularak ki\u015filerin de\u011fi\u015fimiyle toplumun de\u011fi\u015fiminin birbirini besledi\u011fi ili\u015fkiler a\u011f\u0131 kurulur. Birlikte yaparken ve \u00f6\u011frenirken ortak haf\u0131za ve de\u011ferler olu\u015fturulur. Bunun da yarataca\u011f\u0131 sosyal ve k\u00fclt\u00fcrel de\u011fi\u015fimle birlikte daha demokratik kat\u0131l\u0131mc\u0131 bir alt yap\u0131 yaratabilmek m\u00fcmk\u00fcn.<\/p>\n\n\n\n G\u00fcn\u00fcm\u00fczde hem \u00fcreticiler hem de t\u00fcketici g\u0131daya yabanc\u0131la\u015fm\u0131\u015f durumlar. Bunun temel nedeni tar\u0131mdaki \u015firketle\u015fmedir. End\u00fcstriyel tar\u0131m nedeniyle do\u011fan\u0131n dengesi bozulmakta ve do\u011fa tahrip olmaktad\u0131r. \u015eirketlere ba\u011f\u0131ml\u0131 yap\u0131lan end\u00fcstriyel tar\u0131mda \u00fcr\u00fcnlerin besin de\u011ferleri d\u00fc\u015ferken i\u00e7erisine konulan katk\u0131 maddeleri vs. insan sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in de risk olu\u015fturmaktad\u0131r. Beslenme k\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fc tar\u0131m \u015firketleri belirlemeye ba\u015flad\u0131k\u00e7a \u00fcretim s\u00fcre\u00e7lerinin izlenebilirli\u011fi de olanaks\u0131z hale gelmi\u015ftir. \u0130nsanlar art\u0131k \u015firketlerin sundu\u011fu g\u0131dalarla beslenmeye mahkum edilmi\u015f, besin \u00e7e\u015fitlili\u011fi azalm\u0131\u015f, g\u0131da yerelinden kopmu\u015f ve tek tip beslenme k\u00fclt\u00fcr\u00fc hakim olmaya ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r. \u0130\u015fte tam burada sadece \u00fcreticinin \u00f6rg\u00fctlenmesi sorunu \u00e7\u00f6zm\u00fcyor. Kentteki insanlar\u0131n da bir araya gelerek \u00f6rg\u00fctlenmesi gereklili\u011fi ortaya \u00e7\u0131k\u0131yor. Kent i\u00e7inde en iyi \u00f6rg\u00fctlenme modeli yine kooperatif olarak kendini g\u00f6steriyor. Peki kentteki ve k\u0131rdaki bu kooperatif yap\u0131lar\u0131 hangi perspektifte bir araya gelebilirler? <\/p>\n\n\n\n G\u0131da Egemenli\u011fi: <\/strong><\/p>\n\n\n\n Piyasalar\u0131n ve \u015firketlerin taleplerini de\u011fil, g\u0131day\u0131 \u00fcretenleri, g\u0131day\u0131 da\u011f\u0131tanlar\u0131, g\u0131daya ihtiya\u00e7 duyanlar\u0131 merkezine koyar.<\/p>\n\n\n\n Halklar\u0131n kendi k\u00fclt\u00fcrlerine uygun, ekolojik tar\u0131m ve g\u0131da sistemlerini belirleme hakk\u0131na sahip oldu\u011funu savunur.<\/p>\n\n\n\n G\u0131dan\u0131n t\u00fcketicilere ula\u015fmas\u0131nda \u00f6nceli\u011fin yerel ve ulusal pazarlarda olmas\u0131 gerekti\u011fine inan\u0131r.<\/p>\n\n\n\n G\u0131da ve beslenme \u00fczerinde kontrol hakk\u0131n\u0131n \u015firketlerde de\u011fil, g\u0131day\u0131 \u00fcretenlerde, g\u0131daya ihtiya\u00e7 duyanlarda olmas\u0131 gerekti\u011fini s\u00f6yler.<\/p>\n\n\n\n Adil fiyat ile temiz \u00fcretilmi\u015f g\u0131day\u0131 t\u00fcketmek hem k\u0131rdaki hem de kentteki insanlar\u0131n hakk\u0131d\u0131r. Bunu sa\u011flayabilmek i\u00e7in hem kentte hem de k\u0131rda dayan\u0131\u015fma i\u00e7erisinde olan \u00f6rg\u00fctl\u00fc yap\u0131lara ihtiya\u00e7 var. Bu dayan\u0131\u015fmay\u0131, bilgi al\u0131\u015f veri\u015fini ve g\u0131daya ili\u015fkin \u00fcretici ve t\u00fcketici aras\u0131ndaki ileti\u015fim ve etkile\u015fimi geni\u015fletmek, ihtiyac\u0131 birlikte belirleyebilmek ve birlikte karar verme mekanizmalar\u0131n\u0131 olu\u015fturabilmek ve daha kapsay\u0131c\u0131 hale getirmek daha fazla insan\u0131n ortak ve \u00f6rg\u00fctl\u00fc \u00e7abas\u0131yla m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. K\u0131rda ve kentte \u00f6rg\u00fctl\u00fc olmak olanaklar\u0131n birle\u015ftirilmesi- ihtiya\u00e7lar\u0131n dayan\u0131\u015fmayla \u00e7\u00f6z\u00fclmesini de m\u00fcmk\u00fcn hale getirecektir.<\/p>\n\n\n\n Bu sebeple bizler k\u0131rla kentin G\u0131da Egemenli\u011fi perspektifiyle yak\u0131nla\u015faca\u011f\u0131n\u0131, Kat\u0131l\u0131mc\u0131 Onay Sistemi (KOS) ile birlikte ne \u00fcretilece\u011fine, nas\u0131l \u00fcretilece\u011fine, ne kadar ve nerede \u00fcretilece\u011fine ve kim i\u00e7in \u00fcretilece\u011fine birlikte karar vermenin hem k\u0131r\u0131 hem kenti sistemsel olarak d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrebilece\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyoruz<\/p>\n\n\n\n