{"id":2167,"date":"2022-09-02T07:00:00","date_gmt":"2022-09-02T07:00:00","guid":{"rendered":"http:\/\/yerdenizkooperatifi.org\/?p=2167"},"modified":"2022-09-01T19:16:31","modified_gmt":"2022-09-01T19:16:31","slug":"dayanisma-ilkelerini-tanimlamak","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/yerdenizkooperatifi.org\/index.php\/2022\/09\/02\/dayanisma-ilkelerini-tanimlamak\/","title":{"rendered":"Dayan\u0131\u015fma \u0130lkelerini Tan\u0131mlamak"},"content":{"rendered":"\n

Dayan\u0131\u015fma ekonomisinin pek \u00e7ok farkl\u0131 uygulamay\u0131 i\u00e7ine almas\u0131 bazen onu tan\u0131mlamay\u0131 ve ilkelerini takip etmeyi g\u00fc\u00e7le\u015ftirebiliyor. Bu yaz\u0131da sadece nas\u0131l bu konuda bir fikir birli\u011fine var\u0131labilece\u011fine de\u011fil, ayn\u0131 zamanda bunun \u00f6nemine de de\u011finiliyor.<\/em><\/p>\n\n\n\n

Dayan\u0131\u015fma ekonomisi<\/a>, adalete dayal\u0131 alternatif ekonomik sistemler in\u015fa etmeyi hedefleyenlere umut getiriyor. Vizyonu; i\u015fyerlerini, konutlar\u0131, finans\u0131 ve her t\u00fcr toplumsal kurumu yap\u0131land\u0131rman\u0131n daha adil, daha s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir ve daha demokratik yollar\u0131na do\u011fru bir hareketi ba\u015flat\u0131yor. Fakat Birle\u015fik Devletlerdeki (ve d\u00fcnyadaki) yayg\u0131n te\u015fvikler, normlar ve politikalar s\u00fcrekli olarak buna z\u0131t, ataerkil, beyaz \u00fcst\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc yanl\u0131s\u0131 kapitalizmi, onunla ba\u011flant\u0131l\u0131 varl\u0131k ve g\u00fc\u00e7 yo\u011funla\u015fmas\u0131n\u0131 ve toprakla ve insan olmayan varl\u0131klarla yeni s\u00f6m\u00fcrgeci ili\u015fkileri destekliyor.  Bask\u0131n normlara kar\u015f\u0131 koymak kolay de\u011fil. Neredeyse daima dayan\u0131\u015fmay\u0131 cayd\u0131ran ve \u00f6nceli\u011fini azaltan bir politika ortam\u0131nda iyi i\u015fler yapmak amac\u0131yla kaynaklar i\u00e7in rekabet etmek, fiiliyatta bir dayan\u0131\u015fma ekonomisini \u00f6rg\u00fctlemeyi ve uygulamay\u0131 olduk\u00e7a zorla\u015ft\u0131rabilir.<\/p>\n\n\n\n

Pek \u00e7ok hareket aktivisti gibi ben de hareketlerin fon verenler ve neoliberal \u00e7\u0131karlar taraf\u0131ndan \u201csat\u0131n al\u0131nmas\u0131\u201d ele\u015ftirilerinden pay\u0131m\u0131 ald\u0131m. Dayan\u0131\u015fma ekonomisi d\u00fcnyas\u0131nda benim k\u00f6\u015femde topluluk arazi vak\u0131flar\u0131<\/a> (community land trust, CLT) sekt\u00f6r\u00fc var. Umutsuz finansman aray\u0131\u015f\u0131, finansmanla beraber gelen formaliteler ve genel olarak kaynak yetersizli\u011fi, CLT modelinin \u00fcst\u00fcne kuruldu\u011fu demokratik mahalle \u00f6rg\u00fctlenmesinin zaman al\u0131c\u0131 uygulamalar\u0131n\u0131 geride b\u0131rakmay\u0131; onun yerine  ba\u011f\u0131\u015f toplamaya ve idari g\u00f6revleri y\u00f6netmeye odaklanmay\u0131 kolayla\u015ft\u0131r\u0131yor<\/a>.<\/p>\n\n\n\n

Dayan\u0131\u015fma ekonomisini \u00f6rg\u00fctlemek, \u00e7o\u011fu zaman r\u00fczg\u00e2r\u0131n ve ak\u0131nt\u0131lar\u0131n bizi rotadan sapt\u0131rd\u0131\u011f\u0131 bir f\u0131rt\u0131nada bir tekne d\u00fcmenini y\u00f6netmek gibi hissettiriyor. Yap\u0131sal ko\u015fullar rotay\u0131 d\u00fczeltmeyi zorla\u015ft\u0131rsa da ama\u00e7lar\u0131m\u0131za ve hedefledi\u011fimiz ufka odaklanmak istiyorsak  g\u00fcnl\u00fck uygulamalar\u0131m\u0131zda yapmam\u0131z gereken \u015fey bu.<\/p>\n\n\n\n

Ama nas\u0131l<\/em> do\u011fru ufkun istikametinde kalaca\u011f\u0131m\u0131z sorusunu cevaplamak zor. \u00d6zellikle neredeyse her fon veren, teknik destek kurulu\u015flar\u0131, \u015femsiye grup ve ulusal savunuculuk kurulu\u015fu finansman sa\u011flamaya, muhasebe uygulamalar\u0131n\u0131n sa\u011flam oldu\u011fundan emin olmaya ve herhangi bir i\u015fin yap\u0131lmas\u0131 i\u00e7in mevzuatlar\u0131 desteklemeye bu kadar odaklanm\u0131\u015fken.<\/p>\n\n\n\n

Beni yanl\u0131\u015f anlamay\u0131n: \u0130\u015fimizi iyi yapmak i\u00e7in bu kaynaklara ihtiyac\u0131m\u0131z oldu\u011fundan finansal kaynaklar, teknik uzmanl\u0131k ve yasal destek \u00f6nemlidir. Fakat paraya bu kadar odakland\u0131\u011f\u0131m\u0131zda, asl\u0131nda bizi bu harekete getiren daha derin ilkeleri unutmak kolay olur. Fon verenlerin ve politika yap\u0131c\u0131lar\u0131n dilini ve de\u011ferlerini benimsedi\u011fimizde ve \u201chizmet verilen bireyler\u201d ve \u201cyarat\u0131lan \u00fcr\u00fcnler\u201d gibi \u00f6l\u00e7\u00fclere odakland\u0131\u011f\u0131m\u0131zda yapt\u0131\u011f\u0131m\u0131z\u0131 yapma sebebimizi g\u00f6zden ka\u00e7\u0131rabiliriz. Sadece teknik olarak do\u011fru, etkin ve verimli kurulu\u015flar olmaya odakland\u0131\u011f\u0131m\u0131zda hareketin temel iskeleti y\u0131k\u0131labilir ve bask\u0131c\u0131 sistemleri tekrar \u00fcretebiliriz. Bu, REI gibi ekonomik olarak ba\u015far\u0131l\u0131 t\u00fcketici kooperatiflerinin neden kooperatif ilkelerini ihlal etti\u011fini ve sendikas\u0131zla\u015ft\u0131rma<\/a> gibi uygulamalara giri\u015fti\u011fini a\u00e7\u0131klamaya yard\u0131mc\u0131 olabilir.<\/p>\n\n\n\n

Dayan\u0131\u015fma bir uygulamad\u0131r. Dayan\u0131\u015fma ekonomisinin as\u0131l i\u015fi birlikte \u00f6\u011frenmek, \u00f6\u011fretmek ve b\u00fcy\u00fcmek, yeni uygulamalar ve normlar yaratmak, kapitalizmin \u00f6tesinde ve sonras\u0131nda yeni bir sistem yaratmakt\u0131r. Yenileyici bir dayan\u0131\u015fma ekonomisini uygulamak ve olu\u015fturmak her zamankinden daha acil ve \u00f6nemli. Servet ve gelir e\u015fitsizli\u011fi nesillerdir oldu\u011fu kadar k\u00f6t\u00fc durumda ve kapitalistlerin besledi\u011fi her t\u00fcr felaket bildi\u011fimiz \u015fekliyle uygarl\u0131\u011f\u0131 tehdit etmek i\u00e7in birle\u015fiyor. Kaybedecek vaktimiz yok.<\/p>\n\n\n\n

Peki, Kanada\u2019da, Birle\u015fik Devletlerde ve \u00f6tesinde bir dayan\u0131\u015fma ekonomisi hareketi kurmak ve bunu sat\u0131n al\u0131nmaya ve sistematik bask\u0131ya direnebilecek \u015fekilde s\u00fcrd\u00fcrmek i\u00e7in ne gerekiyor? \u00d6rg\u00fctlenme ile u\u011fra\u015fanlar bu soru \u00fcst\u00fcnde y\u0131llarca kafa yordular. Son zamanlarda, bu amaca y\u00f6nelik yenilik\u00e7i uygulamalarda bir patlama oldu. Fakat bu \u00e7al\u0131\u015fmalar, genellikle, kurumlar\u0131n i\u00e7inde saklan\u0131yor ve hareket kapsam\u0131nda sistematik olarak payla\u015f\u0131lm\u0131yor. Bu bilgiye talep \u00e7ok ve bunu toplay\u0131p payla\u015facak bir altyap\u0131ya ihtiya\u00e7 var.<\/p>\n\n\n\n

Onlarca y\u0131l G\u00fcney\u2019de siyasi e\u011fitim ve \u00f6rg\u00fctlenme yoluyla bu \u00e7al\u0131\u015fma i\u00e7in kapasite in\u015fa eden vizyoner Elandria Williams<\/a>, 2020\u2019deki<\/a> trajik \u00f6l\u00fcm\u00fcnden \u00f6nce bu t\u00fcr hareketlerden endi\u015fe duyuyordu. 2016\u2019daki bir s\u00f6yle\u015fide<\/a>, Williams \u015f\u00f6yle demi\u015fti: \u201cDe\u011ferlerle, \u00f6rg\u00fctlenme ilkeleriyle ve derinlemesine tart\u0131\u015fmalarla ilgilenmeye ba\u015flamam\u0131z gerekiyor. B\u00fcy\u00fck tart\u0131\u015fmalar\u0131n, b\u00fcy\u00fck fikirlerin, b\u00fcy\u00fck sorular\u0131n neler oldu\u011funu ve buradan nereye gidebilece\u011fimizi belirlememiz gerekiyor.  Onar\u0131mlardan ger\u00e7ek topluluk kontrol\u00fcn\u00fcn neye benzedi\u011fine, oradan da dayan\u0131\u015fma ekonomilerini geni\u015f \u00f6l\u00e7ekte destekleyen a\u011flar ve ekosistemler olu\u015fturmaya kadar.\u201d<\/p>\n\n\n\n

Williams, geni\u015f bir kitleye dayan\u0131\u015fma ekonomisini anlamalar\u0131 ve desteklemeleri i\u00e7in ilham vermeyi ama\u00e7layan bir \u00e7evrimi\u00e7i kaynak ve ayn\u0131 zamanda bu y\u0131l\u0131n sonlar\u0131nda kitap olarak yay\u0131nlanacak Beautiful Solutions<\/em><\/a> (G\u00fczel \u00c7\u00f6z\u00fcmler)\u2019\u0131n e\u015f edit\u00f6r\u00fcyd\u00fc. Beautiful Solutions<\/em>, dayan\u0131\u015fma ekonomisini tan\u0131mlamak i\u00e7in baz\u0131 kapsay\u0131c\u0131 ilkeler sunsa da ve ne<\/em> yapmak gerekti\u011fi hakk\u0131nda de\u011ferli uygulamal\u0131 \u00f6rnekler verse de yolda\u015flar, nas\u0131l<\/em> ile ilgili kritik sorular\u0131 ele alarak bu \u00e7al\u0131\u015fman\u0131n nas\u0131l derinle\u015ftirilece\u011fi hakk\u0131nda konu\u015fmaya devam ediyorlar: Dayan\u0131\u015fma ekonomisi nas\u0131l iyi i\u015fler? Zaten bizi gitmek istedi\u011fimiz y\u00f6n d\u0131\u015f\u0131nda her yere s\u00fcr\u00fckleyen bir r\u00fczg\u00e2ra kar\u015f\u0131 yelken a\u00e7an bizler ufkumuza nas\u0131l sabitleniriz? Kutup y\u0131ld\u0131z\u0131m\u0131z ne?<\/p>\n\n\n\n

\n\n\n\n

Not 1: Olivia R. William\u2019\u0131n<\/a> Nonprofit Quarterly sitesinde 5 Temmuz 2022 tarihinde yay\u0131mlanan yaz\u0131s\u0131ndan Murat Soysara\u00e7 taraf\u0131ndan \u00e7evrilmi\u015ftir. <\/em>Eri\u015fim<\/em><\/a><\/p>\n\n\n\n

Not 2: \u00d6ne \u00e7\u0131kan g\u00f6rsel, Claudio Schwarz<\/a> \u2014 Unsplash<\/a><\/em><\/p>\n\n\n\n

Kaynak: https:\/\/sosyalekonomi.org\/dayanisma-ilkelerini-tanimlamak\/<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Dayan\u0131\u015fma ekonomisinin pek \u00e7ok farkl\u0131 uygulamay\u0131 i\u00e7ine almas\u0131 bazen onu tan\u0131mlamay\u0131 ve ilkelerini takip etmeyi g\u00fc\u00e7le\u015ftirebiliyor. Bu yaz\u0131da sadece nas\u0131l<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":2169,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[4],"tags":[50,80],"gutentor_comment":0,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/yerdenizkooperatifi.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2167"}],"collection":[{"href":"https:\/\/yerdenizkooperatifi.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/yerdenizkooperatifi.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/yerdenizkooperatifi.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/yerdenizkooperatifi.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2167"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/yerdenizkooperatifi.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2167\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2173,"href":"https:\/\/yerdenizkooperatifi.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2167\/revisions\/2173"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/yerdenizkooperatifi.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/2169"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/yerdenizkooperatifi.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2167"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/yerdenizkooperatifi.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2167"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/yerdenizkooperatifi.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2167"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}